Dinamik Kullanıcı Kontrolü Etkinliği

SCADA sistemlerinde operatör arayüzlerinin yalnızca proses bilgilerini göstermesi değil, aynı zamanda operatörün gerçekleştirebileceği işlemleri de çalışma koşullarına göre yönetmesi önemlidir.

Örneğin bir proses değişkeni belirli bir değerin üzerinde olduğunda bir komut butonunun kullanılmasına izin verilmesi, belirli bir çalışma koşulu oluşmadığında ise aynı butonun devre dışı bırakılması gerekebilir.

EOS SCADA, kullanıcı kontrollerinin etkinlik durumunu herhangi bir SCADA verisinin değerine bağlayabilme imkânı sağlar.

Böylece buton, giriş kutusu, anahtar veya komut gönderen diğer kullanıcı kontrolleri, gerçek zamanlı proses koşullarına göre otomatik olarak etkin veya pasif hale getirilebilir.

Temel çalışma mantığı: İşlenecek veri belirlenen koşulu sağladığında kullanıcı kontrolü etkin hale gelir. Koşul sağlanmadığında ise kullanıcı kontrolü pasif duruma geçirilerek operatörün ilgili işlemi gerçekleştirmesi engellenir.

Kullanıcı Kontrollerinin Pasif / Etkin Yapılmasının Avantajları

Kullanıcı kontrollerinin proses verilerine bağlı olarak etkinlik durumunun değiştirilmesi, SCADA operatör arayüzlerinin çalışma koşullarına uyum sağlamasına yardımcı olur.

  • Proses koşullarına bağlı kontrol: Kullanıcı kontrollerinin kullanılabilirliği, gerçek zamanlı proses değerlerine göre otomatik olarak belirlenebilir.
  • Hatalı işlemlerin önlenmesi: Gerçekleştirilmesi uygun olmayan işlemler ilgili koşul devam ettiği sürece pasif hale getirilerek operatörün yanlış işlem yapma ihtimali azaltılabilir.
  • Operatör yönlendirmesi: Bir işlemin gerçekleştirilebileceği koşullar oluştuğunda ilgili kontrol otomatik olarak etkin hale getirilebilir.
  • Komut güvenliği: Özellikle kontrolcüye komut gönderen kullanıcı kontrollerinin proses koşullarına bağlı olarak kullanılabilirliği sınırlandırılabilir.
  • Dinamik operatör arayüzü: Ekrandaki kullanıcı kontrolleri sabit bir durumda kalmak yerine sahadaki gerçek çalışma koşullarına göre davranış değiştirebilir.

Kullanıcı Kontrolünün Veri Değerine Göre Pasif / Etkin Hale Getirilmesi

Kullanıcı kontrolünün etkinlik durumunu bir SCADA verisinin değerine bağlamak için öncelikle EDITOR yazılımında ilgili proje açılmalıdır.

EOS SCADA Editor kullanıcı kontrolü ayarları
  1. EDITOR yazılımında projeyi açınız. Pasif / etkin özelliği uygulanacak kullanıcı kontrolünün bulunduğu SCADA ekranını açınız.
  2. Kullanıcı kontrolünü seçiniz. Etkinlik durumu veri değerine göre değiştirilecek kullanıcı kontrolünün üzerine tıklayarak kontrolü seçiniz.
  3. Eylem ayarlarını açınız. Kullanıcı kontrolü ayarları arasında bulunan Eylem ayarına tıklayarak ilgili kullanıcı kontrolünün eylem ayarları penceresini açınız.
  4. Yeni bir eylem ekleyiniz. Açılan eylem ayarları penceresinde yeni bir eylem eklemek için + butonuna tıklayınız.
  5. Yeni eylemi seçiniz. Listeye eklenen yeni eylemin üzerine tıklayarak eylemin özelliklerini düzenleyiniz.
  6. Eylem türünü Valuechanged olarak seçiniz. Eylem seçeneğini Valuechanged olarak ayarlayınız.
  7. İşlem türünü Enabledisable olarak seçiniz. İşlem seçeneğini Enabledisable olarak ayarlayınız.
EOS SCADA Valuechanged Enabledisable eylem ayarları
  1. Limit değerini belirleyiniz. Kullanıcı kontrolünün hangi veri değerinden itibaren etkin veya pasif olacağını belirlemek için Limit Değeri alanına gerekli sınır değerini giriniz.
  2. Limit türünü belirleyiniz. İşlenecek veri değerinin limit değeri ile hangi koşula göre karşılaştırılacağını belirlemek için Limit Türü seçeneğini ayarlayınız.
EOS SCADA Limit Değeri ve Limit Türü ayarları
  1. İşlenecek veriyi seçiniz. Kullanıcı kontrolünün pasif veya etkin durumunun hangi SCADA verisinin değerine göre belirleneceğini seçmek için İşlenecek Veri seçeneğine tıklayınız. Açılan pencereden ilgili SCADA verisini seçiniz.
  2. Veri seçimini onaylayınız. Veri seçimi tamamlandıktan sonra ilgili onay butonuna tıklayarak veri seçimini tamamlayınız.
EOS SCADA işlenecek veri seçimi
  1. Eylem ayarlarını kaydediniz. Eylem Ayarları penceresinde bulunan kaydetme butonuna tıklayarak yapılan ayarları saklayınız.
  2. Projeyi kaydediniz. Proje kaydedildikten sonra kullanıcı kontrolünün veri değerine göre pasif / etkin hale getirilmesi tamamlanmış olacaktır.

Pasif / Etkin Koşuluna Örnek

Kullanıcı kontrolünün hangi koşulda etkin veya pasif olacağını belirlemek için Limit Değeri ve Limit Türü birlikte kullanılır.

Örnek ayarlar:

  • Limit Değeri: 0,5
  • Limit Türü: Greaterthan

Bu durumda işlenecek veri değeri 0,5 değerinden büyük olduğunda kullanıcı kontrolü etkin hale gelir.

Veri değeri 0,5'e eşit veya daha küçük olduğunda ise kullanıcı kontrolü pasif hale gelir ve kullanıcı kontrol ile işlem gerçekleştiremez.

Böylece kullanıcı kontrolünün kullanılabilirliği, operatör tarafından manuel olarak değiştirilmek yerine doğrudan SCADA sisteminden alınan gerçek zamanlı verinin durumuna göre otomatik olarak yönetilmiş olur.

Enabledisable Eyleminde Giriş Parametreleri

Enabledisable eylemi, kullanıcı kontrolünün yalnızca etkin veya pasif olmasını belirlemek için kullanılabileceği gibi, kontrolün pasif durumdayken operatöre nasıl gösterileceğini belirlemek amacıyla ilave parametrelerle de yapılandırılabilir.

EOS SCADA işlenecek veri seçimi

Bu parametreler, Eylem Ayarları penceresinde bulunan Giriş Parametreleri bölümüne girilerek kullanılabilir.

Girilecek İfade İşlem
[boş] Kullanıcı kontrolü pasif olduğunda kontrol gri renge dönüşür. Mouse kontrolün üzerine getirildiğinde işlem yapılamayacağını belirten imleç gösterilir.
lock Kullanıcı kontrolü pasif olduğunda mevcut rengini korur. Kontrolün üst köşesinde KİLİT ikonu gösterilir. Mouse kontrolün üzerine getirildiğinde işlem yapılamayacağını belirten imleç gösterilir.
noopen KESİCİ kullanıcı kontrolü için geçerlidir. Yalnızca Aç Komutu Gönder işlemi pasif hale getirilir.
noclose KESİCİ kullanıcı kontrolü için geçerlidir. Yalnızca Kapa Komutu Gönder işlemi pasif hale getirilir.
noboth KESİCİ kullanıcı kontrolü için geçerlidir. Hem Aç Komutu Gönder hem de Kapa Komutu Gönder işlemleri pasif hale getirilir.

Not: Giriş parametresi kullanılmadığında kullanıcı kontrolünün pasif durumu varsayılan görünüm davranışıyla gösterilir. lock parametresi ise kontrolün mevcut görünümünü koruyarak pasif olduğunu ayrıca kilit ikonu ile belirtmek için kullanılabilir.

KESİCİ Kontrollerinde Seçici Komut Kısıtlaması

KESİCİ kullanıcı kontrollerinde noopen, noclose ve noboth parametreleri kullanılarak kontrolün tamamını pasif hale getirmek yerine yalnızca belirli komutların gönderilmesi engellenebilir.

  • noopen: KESİCİ kontrolünün açma komutunun gönderilmesini engeller; kapama komutu kullanılabilir durumda kalabilir.
  • noclose: KESİCİ kontrolünün kapama komutunun gönderilmesini engeller; açma komutu kullanılabilir durumda kalabilir.
  • noboth: Hem açma hem de kapama komutlarının gönderilmesini engeller.

Bu özellik özellikle bir KESİCİ'nin mevcut proses koşullarına bağlı olarak yalnızca belirli bir yönde kumanda edilmesine izin verilmesi gereken durumlarda kullanışlıdır.

Komut Gönderen Kontroller İçin Ek Emniyet

Kullanıcı kontrolünün veri değerine göre pasif veya etkin hale getirilmesi, özellikle kontrolcüye komut gönderen kullanıcı kontrollerinde önemli bir ilave emniyet katmanı oluşturabilir.

Örneğin bir ekipmanın çalıştırılmasının belirli bir proses koşulunda uygun olmadığı durumda, ilgili komut butonu koşul devam ettiği sürece otomatik olarak pasif hale getirilebilir.

Proses koşulu tekrar uygun hale geldiğinde ise kullanıcı kontrolü otomatik olarak etkin hale getirilebilir. Böylece operatörün sürekli olarak kontrol durumunu manuel biçimde değiştirmesine gerek kalmaz.

DİKKAT: Kullanıcı kontrolünün pasif hale getirilmesi, tek başına bir yetkilendirme veya güvenlik mekanizması olarak değerlendirilmemelidir.

Kullanıcı kontrolünün pasif olması, öncelikle operatör arayüzünde ilgili işlemin gerçekleştirilememesini sağlamak amacıyla kullanılmalıdır.

Gerçek erişim güvenliği ve yetkilendirme için ayrıca uygun kullanıcı yetkileri, erişim denetimleri ve gerekli kontrol sistemi güvenlik mekanizmaları uygulanmalıdır.

Pasif / Etkin ile Gizli / Görünür Arasındaki Fark

EOS SCADA'da kullanıcı kontrolünün pasif / etkin yapılması ile gizli / görünür yapılması birbirinden farklı davranışlardır.

  • Gizli / Görünür: Kullanıcı kontrolünün ekranda gösterilip gösterilmeyeceğini belirler.
  • Pasif / Etkin: Kullanıcı kontrolünün ekranda görünmeye devam ederken operatör tarafından kullanılabilir olup olmayacağını belirler.

Bu nedenle proses tasarımına bağlı olarak iki özellik birlikte de kullanılabilir. Örneğin bir kontrol belirli koşullarda tamamen gizlenebilir; başka bir koşulda ise görünür kalmakla birlikte pasif durumda tutulabilir.

Örnek yaklaşım: Operatörün işlemi görmesinin önemli olduğu ancak işlemi gerçekleştirmesinin uygun olmadığı bir durumda kullanıcı kontrolü görünür fakat pasif tutulabilir. İşlemin operatöre hiç gösterilmemesi isteniyorsa bunun yerine gizli hale getirilmesi tercih edilebilir.

Sonuç

EOS SCADA'da kullanıcı kontrollerinin veri değerine göre pasif veya etkin hale getirilmesi, operatör arayüzlerinin gerçek zamanlı proses koşullarına uyum sağlamasına olanak verir.

Valuechanged eylemi ile izlenecek veri belirlenebilir; Enabledisable işlemi ile kullanıcı kontrolünün etkinlik durumu yönetilebilir. Limit Değeri ve Limit Türü ise bu davranışın hangi koşullarda gerçekleşeceğini belirler.

Ayrıca Giriş Parametreleri kullanılarak pasif durumdaki kontrollerin görünüm ve davranışları değiştirilebilir. lock, noopen, noclose ve noboth gibi parametreler özellikle KESİCİ gibi komut gönderen kullanıcı kontrollerinde daha ayrıntılı kontrol imkânı sağlar.

Böylece operatör ekranlarında yalnızca hangi kontrollerin gösterileceği değil, hangi kontrollerin hangi proses koşullarında kullanılabileceği de dinamik olarak belirlenebilir.

← Bir Önceki Sayfaya Dön