EOS SCADA

EOS SCADA çözümünün hangi yazılımlardan oluşacağı, öncelikle tesisin izleme, kontrol, veri toplama, arşivleme, merkezi veri toplama ve raporlama ihtiyaçlarına göre belirlenmelidir.

Özellikle binlerce veri noktasının bulunduğu büyük tesislerde RUNTIME'ın temel görevi gerçek zamanlı tesis izleme ve kontrolü olmalıdır. Veri arşivleme yükünün ayrı bir EOSfastEV veya EOSvisualEV sistemine aktarılması, RUNTIME'ın daha sade ve kararlı bir çalışma ortamında kullanılmasına yardımcı olabilir.

Bunun yanında RUNTIME ve EVENT RECORDER üzerinde bulunan gömülü sunucular sayesinde EOS SCADA sistemleri yalnızca kendi içlerinde veri kullanmakla sınırlı değildir. Toplanan veriler HTML, MODBUS, OPC UA, IEC 60870 ve MQTT gibi farklı yöntemlerle başka SCADA sistemlerine, kontrol merkezlerine, veri toplama uygulamalarına veya kurumsal yazılımlara sunulabilir.

EOS SCADA yalnızca tek bir tesisin kendi bilgisayarları üzerinde çalışan bağımsız bir SCADA sistemi olarak kullanılmak zorunda değildir. Birden fazla tesisin kendi yerel SCADA sistemleri ile işletildiği yapılarda, tesislerde toplanan veriler merkezi bir EVENT RECORDER sisteminde birleştirilebilir.

Bu mimaride her tesis kendi RUNTIME ve/veya EVENT RECORDER sistemi ile yerel veri toplama, izleme ve arşivleme işlemlerini gerçekleştirebilir. Yerel sistemde bulunan veriler daha sonra gömülü veri sunucularından biri kullanılarak merkezi EVENT RECORDER sistemine aktarılabilir.

Böylece merkezdeki sistemin doğrudan bütün saha cihazlarına bağlanması gerekmez. Her tesis, kendi haberleşme altyapısının ve yerel SCADA sisteminin sorumluluğunu taşırken merkez yalnızca tesislerden sunulan verileri toplar, arşivler, karşılaştırır ve kullanıcılara sunar.

Bu yapı özellikle çok sayıda hidroelektrik santral, güneş enerjisi santrali, rüzgar santrali, trafo merkezi, pompa istasyonu veya farklı coğrafi bölgelerde bulunan üretim ve dağıtım tesislerinin tek merkezden izlenmesi gereken uygulamalarda kullanılabilir.

EOS SCADA mimarisinin önemli avantajlarından biri, veri sunma işlevinin ayrıca ayrı bir gateway yazılımı kurulmasını gerektirmeden RUNTIME ve EVENT RECORDER içerisinde bulunan gömülü sunucular üzerinden gerçekleştirilebilmesidir.

Böylece yerel bir RUNTIME veya EVENT RECORDER, topladığı verileri yalnızca kendi ekranlarında kullanmak yerine merkezi sistemlerin erişebileceği bir veri kaynağı haline getirilebilir.

Aşağıdaki tablo, tesisin veri sayısı ve temel kullanım ihtiyacına göre hangi EOS yazılımlarının kullanılabileceği konusunda genel bir yol göstermektedir.

Aşağıdaki tablo, farklı tesis ihtiyaçlarında hangi EOS yazılımlarının tercih edilebileceğini hızlı bir şekilde değerlendirmek amacıyla hazırlanmıştır.

Aşağıdaki senaryolar, EOS SCADA'nın tek bir tesis içerisindeki farklı veri toplama, izleme, kontrol ve arşivleme ihtiyaçlarında nasıl yapılandırılabileceğini göstermektedir.

SENARYO 1 — Küçük Ölçekli Tesis İzleme

Yaklaşık 100 adet veri noktasının operatör ekranlarında gerçek zamanlı olarak izlenmesi gerekmektedir. Verilerin geçmişe yönelik olarak arşivlenmesine ihtiyaç bulunmamaktadır.

SENARYO 2 — Çok Sayıda Verinin Arşivlenmesi

Bir tesiste binlerce veri noktası bulunmaktadır. Ancak bu verilerin operatör ekranlarında görüntülenmesine ihtiyaç yoktur. Temel ihtiyaç, verilerin sürekli olarak toplanması ve arşivlenmesidir.

SENARYO 3 — Orta Ölçekli ve Yedekli SCADA

Yaklaşık 1.000 veri noktası ve 100 alarm bulunan bir tesiste gerçek zamanlı izleme ve kontrol ile birlikte veri ve alarm arşivleme istenmektedir.

SENARYO 4 — Küçük Tesis ve Alarm İzleme

Yaklaşık 300 veri noktasının izlenmesi ve yaklaşık 30 alarmın operatöre gösterilmesi gerekmektedir.

SENARYO 5 — Veri ve Alarm Arşivlemeli Tesis

Yaklaşık 500 veri ve 100 alarm tanımına sahip bir tesiste gerçek zamanlı izleme ve kontrolün yanı sıra geçmiş veri ve alarm kayıtlarının saklanması istenmektedir.

SENARYO 6 — Binlerce Verinin İzlenmesi ve Arşivlenmesi

Bir enerji veya üretim tesisinde 5.000'den fazla veri noktası bulunmaktadır. Operatörlerin temel verileri SCADA ekranlarından izlemesi ve yüksek miktardaki verinin arşivlenmesi istenmektedir.

SENARYO 7 — Yüksek Veri Sayısı ve Yedekli Arşivleme

10.000'in üzerinde veri noktasının bulunduğu kritik bir tesiste verilerin sürekli olarak arşivlenmesi gerekmektedir.

SENARYO 8 — Orta Ölçekli Tam SCADA Sistemi

Yaklaşık 2.000 veri ve 500 alarm tanımının bulunduğu bir üretim tesisinde gerçek zamanlı izleme, kontrol, alarm izleme, veri arşivleme ve geçmiş kayıtların analiz edilmesi istenmektedir.

SENARYO 9 — Alarm Ağırlıklı Uygulama

Veri sayısının yaklaşık 100 olmasına karşın tesiste 500'e yakın alarm tanımı bulunmaktadır. Alarm geçmişinin saklanması ve incelenmesi önemlidir.

SENARYO 10 — Çok Büyük Veri Toplama Sistemi

50.000'in üzerinde veri noktasının bulunduğu büyük bir endüstriyel sistemde temel amaç yüksek miktarda verinin güvenilir şekilde toplanması ve arşivlenmesidir.

SENARYO 11 — Uzun Süreli Tarihçe Gerektiren Tesis

Yaklaşık 1.000 veri ve 200 alarmın bulunduğu bir tesiste verilerin uzun yıllar boyunca saklanması ve geçmiş performansın incelenmesi istenmektedir.

SENARYO 12 — Sadece Veri Arşivi Gereken Kritik Sistem

5.000'den fazla veri noktasının bulunduğu bir sistemde operatör ekranlarına ihtiyaç yoktur. Ölçüm değerlerinin kesintisiz olarak arşivlenmesi kritik önem taşımaktadır.

SENARYO 13 — Büyük Enerji Tesisi

10.000'den fazla veri ve yaklaşık 1.000 alarmın bulunduğu büyük bir enerji tesisinde gerçek zamanlı operasyonun yanı sıra yüksek güvenilirlikte veri ve alarm arşivleme gerekmektedir.

SENARYO 14 — Küçük Tesis, Ayrıntılı Tarihçe ve Raporlama

Yaklaşık 200 veri ve 20 alarm bulunan bir tesiste veri miktarı düşük olmasına rağmen geçmiş verilerin grafik ve raporlar aracılığıyla incelenmesi istenmektedir.

SENARYO 15 — Üretim ve Proses Analizi

Yaklaşık 3.000 veri ve 300 alarmın bulunduğu sürekli çalışan bir üretim tesisinde hem operasyonel izleme hem de üretim performansının geçmiş veriler üzerinden analiz edilmesi gerekmektedir.

SENARYO 16 — Kritik Proses ve Yüksek Güvenilirlik

Yaklaşık 1.500 veri ve 100 alarm bulunan kritik bir proses tesisinde hem kontrol hem de yüksek güvenilirlikte veri arşivleme gerekmektedir.

Bir işletmenin farklı coğrafi bölgelerde bulunan çok sayıda tesisi bulunmaktadır. Her tesiste yerel olarak PLC, RTU, enerji analizörü, koruma rölesi veya farklı saha cihazlarından veri toplanmaktadır.

Her tesis kendi yerel RUNTIME sistemi ile gerçek zamanlı izleme ve kontrol işlemlerini gerçekleştirmektedir. Yerel tesis verilerinin aynı zamanda merkezde toplanması ve uzun süreli olarak arşivlenmesi istenmektedir.

Bu durumda merkezdeki EVENT RECORDER, her tesisin ayrı ayrı saha cihazlarına bağlanmak yerine tesislerde bulunan RUNTIME veya EVENT RECORDER sistemlerinden verileri alacak şekilde yapılandırılabilir.

Yerel sistemler kendi verilerini bir veri sunucusu olarak merkezi sisteme sunar. Merkezdeki EVENT RECORDER ise bu verileri tesis bazında birleştirerek arşivleyebilir.

Bu yapı sayesinde merkezde bütün tesislerin verilerine ait ortak bir tarihçe oluşturulabilir. Kullanıcılar tesisleri birbirleriyle karşılaştırabilir, geçmiş dönemleri inceleyebilir ve merkezi raporlar hazırlayabilir.

Çok tesisli bir sistemde bütün tesislerin aynı haberleşme protokolünü kullanması her zaman mümkün değildir. Bir tesiste MODBUS, başka bir tesiste OPC UA, başka bir tesiste IEC 60870 veya MQTT tabanlı haberleşme kullanılabilir.

EOS SCADA'nın önemli avantajlarından biri, RUNTIME ve EVENT RECORDER içerisinde bulunan farklı veri sunucularının kullanılabilmesidir.

Böylece yerel sistem, topladığı verileri merkezi sisteme mevcut haberleşme altyapısına uygun bir yöntemle sunabilir. Merkezdeki sistem ise ilgili protokol üzerinden bu verileri toplayabilir.

Böylece merkezi sistem ile yerel tesisler arasındaki haberleşme yöntemi tek bir protokole bağımlı olmaktan çıkar. Her tesis mevcut haberleşme altyapısına uygun şekilde merkeze bağlanabilir.

Bir enerji işletmesinin farklı bölgelerde bulunan çok sayıda üretim tesisi bulunmaktadır. Her tesis kendi yerel SCADA sistemi üzerinden işletilmektedir. Merkezde ise bütün tesislerin geçmiş verilerinin tek bir noktadan görüntülenmesi istenmektedir.

Her tesisteki RUNTIME yerel cihazlardan verileri toplar ve gerçek zamanlı işletimi gerçekleştirir. Yerel veriler, RUNTIME'ın veya yerel EVENT RECORDER'ın gömülü veri sunucusu üzerinden merkeze aktarılır.

Merkezde bulunan EVENT RECORDER uzak tesislerden gelen verileri toplar ve merkezi tarihçe oluşturur. Böylece merkezde bulunan kullanıcıların bütün tesislerin geçmiş verilerine ulaşması mümkün hale gelir.

Merkezi arşive erişim için LIVE EVENTS kullanılabilir. Kullanıcılar web tarayıcısı üzerinden farklı tesislere ait trendleri, grafiklerini, alarm geçmişlerini ve raporları inceleyebilir.

Bu mimarinin önemli avantajı, merkezi sistemin saha cihazlarının tamamına doğrudan erişmek zorunda olmamasıdır. Yerel SCADA sistemleri saha ile merkez arasında bir veri toplama ve sunma katmanı olarak görev yapabilir.

Böylece iletişim altyapısı daha kontrollü tutulabilir ve merkezdeki sistemin saha cihazlarına bağımlılığı azaltılabilir.

EOS SCADA sisteminde bütün yazılımların her projede birlikte kullanılması zorunlu değildir. Kullanılacak yazılım bileşenleri; tesisin veri miktarı, operatör izleme ihtiyacı, kontrol gereksinimi, alarm sayısı, arşivleme süresi, merkezi veri toplama ihtiyacı ve güvenilirlik beklentilerine göre belirlenebilir.

Özellikle büyük ve dağıtık SCADA sistemlerinde gerçek zamanlı tesis işletimi, yerel veri toplama, merkezi veri toplama ve yüksek hacimli veri arşivleme görevlerinin birbirinden ayrılması önemli bir mimari avantaj sağlayabilir.

EOS SCADA'nın dağıtık yapılarda kullanılmasının önemli avantajlarından biri, yerel tesis ile merkezi sistem arasındaki veri aktarımında farklı haberleşme yöntemlerinin kullanılabilmesidir.

Böylece EOS SCADA sistemi, farklı tesislerde bulunan farklı haberleşme altyapılarını ortak bir merkezi veri toplama mimarisinde birleştirebilir.

LIVE EVENTS, doğrudan gerçek zamanlı SCADA kontrolünün yerine geçen bir yazılım değildir. Temel görevi, EVENT RECORDER tarafından oluşturulan arşivlere erişmek ve bu arşivlerdeki veri ve alarm bilgilerini kullanıcıya farklı şekillerde sunmaktır.

Merkezi veri toplama mimarilerinde LIVE EVENTS daha da önemli bir rol üstlenebilir. Birden fazla tesisten merkezi EVENT RECORDER'a aktarılan veriler tek bir web tabanlı ortam üzerinden incelenebilir.

Bir SCADA projesinde kullanılacak yazılımları belirlerken yalnızca veri sayısına bakmak yeterli değildir. Sistemin kullanım amacı, tesislerin dağılımı ve merkezî veri ihtiyacı da dikkate alınmalıdır.

EOS SCADA yazılım ailesi, farklı büyüklükteki endüstriyel tesislerin ihtiyaçlarına göre ölçeklenebilir bir yapı sunmaktadır.

Küçük ve orta ölçekli sistemlerde EDITOR + RUNTIME yapısı tek başına yeterli olabilir. Veri sayısı ve arşivleme ihtiyacı arttıkça EVENT RECORDER bileşeni sisteme dahil edilerek veri ve alarm arşivleme yükü RUNTIME'dan ayrılabilir.

Çok tesisli yapılarda ise EOS SCADA'nın kullanım alanı daha da genişlemektedir. Her tesis kendi yerel RUNTIME veya EVENT RECORDER sistemi üzerinden saha verilerini toplayabilir ve bu verileri gömülü veri sunucuları aracılığıyla merkezi sisteme aktarabilir.

Merkezi sistemde bulunan EVENT RECORDER, farklı tesislerden gelen verileri tek bir merkezi tarihçede birleştirebilir. Böylece tesislerin yerel olarak çalışmaya devam ettiği bir mimaride, merkezde ortak veri arşivi oluşturulabilir.

Bu veri aktarımı için HTML, MODBUS, OPC UA, IEC 60870 ve MQTT gibi farklı yöntemlerden yararlanılabilir. Böylece farklı haberleşme altyapılarına sahip tesisler aynı merkezi SCADA ve veri arşivleme mimarisinde birleştirilebilir.

Merkezi olarak arşivlenen verilere ve alarm kayıtlarına grafik, liste, trend ve rapor ortamında erişilmesi gerektiğinde LIVE EVENTS bu yapıyı tamamlar.

Kritik ve sürekli çalışan tesislerde EVENT RECORDER bileşenlerinin yedekli olarak yapılandırılmasıyla hem yerel hem de merkezi veri arşivleme güvenilirliği artırılabilir.

Yazılımlar, teknik içerikler veya iş birliği hakkında iletişime geçebilirsiniz.

• benanbasoglu@gmail.com
• ANKARA