IEC 60870 Standard Ailesi ve IEC 104'ün Konumu

IEC 60870, elektrik mühendisliği ve güç sistemi otomasyonunda telekontrol (denetimsel kontrol ve veri toplama) sistemlerini tanımlayan standartlar dizisidir. IEC 60870-5 bölümü, iki sistem arasında telekontrol mesajlarının aktarılmasına ilişkin iletişim profillerini tanımlar.

Standart Kapsam
IEC 60870-5-101 Temel telekontrol görevleri için iletim protokolü ve seri haberleşme profili.
IEC 60870-5-102 Elektrik güç sistemlerinde entegre toplamların iletimi; günümüzde sınırlı kullanım.
IEC 60870-5-103 Koruma ekipmanının bilgilendirici arayüzü.
IEC 60870-5-104 IEC 60870-5-101 için standart taşıma profilleri üzerinden ağ erişimi.
IEC TS 60870-5-601 IEC 101 uygunluk test durumları.
IEC TS 60870-5-604 IEC 104 uygunluk test senaryoları.
IEC TS 60870-5-7:2025 IEC 60870-5-101/104 için IEC 62351 tabanlı güvenlik uzantıları.

Güncel durum: IEC'nin 2026 serisi, IEC 60870-5-104:2006+AMD1:2016 CSV ile IEC TS 60870-5-7:2025'i birlikte listeliyor. Bu nedenle yeni OT/SCADA projelerinde protokol uyumluluğu kadar siber güvenlik ve uygunluk testleri de ele alınmalıdır.

IEC 60870-5-101 ile IEC 60870-5-104 İlişkisi

IEC 60870-5-101; güç sistemi izleme, kontrol, telekontrol, telekoruma ve ilgili haberleşme uygulamaları için geliştirilmiş olup noktadan noktaya, yıldız ve çoklu nokta gibi konfigürasyonları destekler. IEC 60870-5-104 ise bu uygulama modelini tam ağ erişimine uyarlayarak TCP/IP üzerinden çalıştırır.

Kaynak içerikte IEC 104 için Ethernet ve seri hat/PPP ortamlarına ilişkin bağlantı katmanı yaklaşımı ve kontrol alanı mekanizmaları da vurgulanmaktadır. Uygulama verisi tarafında ASDU, bilgi nesnesi ve Type ID yaklaşımı IEC 101/104 ailesi arasında ortak bir temel oluşturur.

Pratik ayrım: IEC 101'i seri/bit yönelimli telekontrol profili, IEC 104'ü ise aynı telekontrol uygulama modelinin TCP/IP tabanlı ağ erişimi olarak düşünmek, sistem mimarisini anlamayı kolaylaştırır.

Dengesiz ve Dengeli İletim

Mod Açıklama
Dengesiz iletim Kontrol istasyonu, kontrol edilen dış istasyonları sırayla yoklayarak veri trafiğini kontrol eder. Dış istasyonlar esas olarak bu mesajlara cevap verir.
Dengeli iletim Her istasyon mesaj aktarımını başlatabilir. İstasyonlar aynı anda kontrol ve kontrol edilen rolünü üstlenebilir; kaynak içerikte bu yapı noktadan noktaya ve çoklu noktadan noktaya konfigürasyonlarla sınırlandırılmıştır.

Önemli ayrım: IEC 101'in dengeli/dengesiz seri iletim kavramları, IEC 104'ün TCP bağlantı kontrolü ve I/S/U formatlarıyla birebir aynı kavramlar değildir. IEC 104 uygulaması incelenirken iki katman ayrı düşünülmelidir.

Kontrol İstasyonu, Kontrol Edilen İstasyon ve Yönler

Kavram Tanım
Kontrol edilen istasyon RTU/uzak istasyon gibi, kontrol istasyonu tarafından izlenen veya komuta edilen istasyondur. Dış istasyon, uzak istasyon, RTU, 101-Slave veya 104-Sunucu olarak da adlandırılabilir.
Kontrol istasyonu Dış istasyonların kontrol edildiği SCADA/merkezi sistemdir; tipik olarak SCADA yazılımını çalıştıran PC'dir.
İzleme yönü RTU'dan SCADA/PC'ye doğru veri aktarımı.
Kontrol yönü SCADA/PC'den RTU'ya doğru komut ve ayar noktası aktarımı.
Ters yön Kaynak içerikte, izlenen istasyonun komutlar gönderdiği ve kontrol eden istasyonun izleme yönünde veri aldığı yön olarak açıklanmaktadır.

Temel Protokol Özellikleri

  • Master tarafından başlatılan dengesiz ve master/slave tarafından başlatılabilen dengeli veri aktarım modları.
  • Uç istasyonları ve segmentleri sınıflandırmak için bağlantı adresi ve ASDU.
  • Farklı bilgi nesneleri ve her nesne için adres.
  • Sınıf-1 yüksek öncelikli ve Sınıf-2 düşük öncelikli veri yaklaşımı.
  • Verileri 1–16 gruplarına ayırma, grup sorgulama ve genel sorgulama.
  • Döngüsel ve spontan veri güncelleme.
  • Zaman senkronizasyonu için mekanizmalar.

IEC 104 Ağ Çerçevesi: Kaynak Çerçeve Tanımı ve Teknik Ayrım

Verilen içerikte değişken uzunluklu çerçeve; başlangıç karakteri, uzunluk, kontrol alanı, bağlantı adresi, Type Identifier, değişken yapı niteleyicisi, COT, ASDU adresi, IOA ve bilgi öğeleri ile sonlandırma alanları üzerinden anlatılmaktadır. Bu içerik eksiksiz korunmuştur; ancak teknik olarak önemli bir ayrım yapılmalıdır.

IEC 104'e özgü ayrım: IEC 104 ağ mesajı APDU olarak ele alınır. APDU'nun APCI kısmında başlangıç okteti (0x68), uzunluk ve 4 oktetlik kontrol alanı bulunur; I-format mesajlarında bunun ardından ASDU gelir. S-format ve U-format mesajları uygulama ASDU'su taşımadan bağlantı kontrolünde kullanılabilir. Kaynak metindeki "sağlama toplamı/durdurma karakteri" gibi alanlar ise IEC 101 variable-length frame anlatımıyla ilişkilidir ve IEC 104 APDU ile karıştırılmamalıdır.

IEC 104 katmanı Alan Rol
APCI Başlangıç + uzunluk APDU başlangıcını ve kontrol alanının/ASDU'nun uzunluğunu belirtir.
APCI Kontrol alanı I/S/U formatına göre sıra numarası veya bağlantı kontrolünü taşır.
ASDU Type Identifier Bilgi nesnesinin türünü belirler.
ASDU VSQ Değişken yapı ve bilgi nesnesi sayısı bilgisini taşır.
ASDU COT Aktarım nedenini belirtir.
ASDU CASDU Ortak uygulama adresini belirtir.
ASDU IOA + bilgi öğeleri Belirli veri noktasının adresini ve değerini taşır.

IEC 101 karakter formatı için kaynak içerikte 1 başlangıç biti + 8 veri biti + 1 eşlik biti + 1 durdurma biti bilgisi de verilmiştir. Bu, seri IEC 101 karakter yapısıdır; IEC 104 TCP/IP çerçevesiyle aynı katman değildir.

ASDU Bilgi Türleri ve Type ID Kataloğu

Kaynak içerikte verilen tüm Type ID'ler aşağıdaki tabloda korunmuştur. Tip numarası, isim, Type ID ve temel format birlikte gösterilmiştir.

Tip Açıklama Type ID Format
1 Tek Nokta Bilgisi M_SP_NA_1 SIQ
2 Zaman Etiketli Tek Nokta Bilgisi M_SP_TA_1 SIQ + CP24Time2a
3 Çift Nokta Bilgisi M_DP_NA_1 DIQ
4 Zaman Etiketli Çift Nokta Bilgisi M_DP_TA_1 DIQ + CP24Time2a
5 Step Konum Bilgisi M_ST_NA_1 VTI + QDS
6 Zaman Etiketli Step Konum Bilgisi M_ST_TA_1 VTI + QDS + CP24Time2a
7 32 Bitlik Bit Dizgisi M_BO_NA_1 BSI + QDS
8 Zaman Etiketli 32 Bitlik Bit Dizgisi M_BO_TA_1 BSI + QDS + CP24Time2a
9 Normalize Edilmiş Ölçülen Değer M_ME_NA_1 NVA + QDS
10 Zaman Etiketli Normalize Edilmiş Ölçülen Değer M_ME_TA_1 NVA + QDS + CP24Time2a
11 Ölçeklenmiş Ölçülen Değer M_ME_NB_1 SVA + QDS
12 Zaman Etiketli Ölçeklenmiş Ölçülen Değer M_ME_TB_1 SVA + QDS + CP24Time2a
13 Kısa Ondalık Sayı Ölçülen Değeri M_ME_NC_1 IEEE 754 + QDS
14 Zaman Etiketli Kısa Ondalık Sayı Ölçülen Değeri M_ME_TC_1 IEEE 754 + QDS + CP24Time2a
15 Entegre Toplamlar M_IT_NA_1 BCR
16 Zaman Etiketli Entegre Toplamlar M_IT_TA_1 BCR + CP24Time2a
17 Zaman Etiketli Koruma Ekipmanı Olayı M_EP_TA_1 CP16Time2a + CP24Time2a
18 Zaman Etiketli Koruma Ekipmanının Paketlenmiş Başlangıç Olayları M_EP_TB_1 SEP + QDP + CP16Time2a + CP24Time2a
19 Zaman Etiketli Koruma Ekipmanının Paketlenmiş Çıkış Devresi Bilgileri M_EP_TC_1 OCI + QDP + CP16Time2a + CP24Time2a
20 Durum Değişikliği Algılamalı Paketlenmiş Tek Noktalı Bilgiler M_PS_NA_1 SCD + QDS
21 Kalite Tanımlayıcısı Olmayan Normalize Edilmiş Değer M_ME_ND_1 NVA
30 CP56Time2a Zaman Etiketli Tek Nokta Bilgisi M_SP_TB_1 SIQ + CP56Time2a
31 CP56Time2a Zaman Etiketli Çift Nokta Bilgisi M_DP_TB_1 DIQ + CP56Time2a
32 CP56Time2a Zaman Etiketli Step Konumu Bilgisi M_ST_TB_1 VTI + QDS + CP56Time2a
33 CP56Time2a Zaman Etiketli 32 Bitlik Bit Dizgisi M_BO_TB_1 BSI + QDS + CP56Time2a
34 CP56Time2a Zaman Etiketli Normalize Edilmiş Ölçülen Değer M_ME_TD_1 NVA + QDS + CP56Time2a
35 CP56Time2a Zaman Etiketli Ölçeklenmiş Ölçülen Değer M_ME_TE_1 SVA + QDS + CP56Time2a
36 CP56Time2a Zaman Etiketli Kısa Ondalık Sayı Ölçülen Değeri M_ME_TF_1 IEEE 754 + QDS + CP56Time2a
37 CP56Time2a Zaman Etiketli Entegre Toplamlar M_IT_TB_1 BCR + CP56Time2a
38 CP56Time2a Zaman Etiketli Koruma Ekipmanı Olayı M_EP_TD_1 CP16Time2a + CP56Time2a
39 CP56Time2a Zaman Etiketli Koruma Ekipmanının Paketlenmiş Başlatma Olayları M_EP_TE_1 SEP + QDP + CP16Time2a + CP56Time2a
40 CP56Time2a Zaman Etiketli Koruma Ekipmanının Paketlenmiş Çıkış Devresi Bilgileri M_EP_TF_1 OCI + QDP + CP16Time2a + CP56Time2a
45 Tek Nokta Komutu C_SC_NA_1 SCO
46 Çift Nokta Komutu C_DC_NA_1 DCO
47 Düzenleme Step Komutu C_RC_NA_1 RCO
48 Normalize Edilmiş Değer İçin Ayar Noktası Komutu C_SE_NA_1 NVA + QDS
49 Ölçeklenmiş Değer İçin Ayar Noktası Komutu C_SE_NB_1 SVA + QDS
50 Kısa Ondalık Sayı Değeri İçin Ayar Noktası Komutu C_SE_NC_1 IEEE 754 + QDS
51 32 Bitlik Bit Dizgisi İçin Ayar Noktası Komutu C_BO_NA_1 BSI
58 CP56Time2a Zaman Etiketli Tek Nokta Komutu C_SC_TA_1 SCO
59 CP56Time2a Zaman Etiketli Çift Nokta Komutu C_DC_TA_1 DCO
60 CP56Time2a Zaman Etiketli Düzenleme Step Komutu C_RC_TA_1 RCO
61 CP56Time2a Zaman Etiketli Normalize Edilmiş Değer İçin Ayar Noktası Komutu C_SE_TA_1 NVA + QDS
62 CP56Time2a Zaman Etiketli Ölçeklenmiş Değer İçin Ayar Noktası Komutu C_SE_TB_1 SVA + QDS
63 CP56Time2a Zaman Etiketli Kısa Ondalık Sayı Değeri İçin Ayar Noktası Komutu C_SE_TC_1 IEEE 754 + QDS
64 CP56Time2a Zaman Etiketli 32 Bitlik Bit Dizgisi İçin Ayar Noktası Komutu C_BO_TA_1 BSI
110 Normalize Edilmiş Ölçülen Değer Parametresi P_ME_NA_1 NVA + QPM
111 Ölçeklenmiş Ölçülen Değer Parametresi P_ME_NB_1 SVA + QPM
112 Kısa Ondalık Sayı Ölçülen Değer Parametresi P_ME_NC_1 IEEE 754 + QPM
113 Parametre Aktivasyonu P_AC_NA_1 QPA

Bilgi Öğeleri, Kalite ve Zaman Etiketleri

Kısaltma Anlamı Kaynak içerikte verilen teknik açıklama
SIQ Tek Nokta Bilgisi 0 ve 1 değerlerini alabilen 1 bitlik bilgidir.
DIQ Çift Nokta Bilgisi 1, 2 ve 3 değerlerini alabilen 2 bitlik bilgidir; kaynak içerikte 0'a izin verilmediği ve 1=kapalı, 2=açık, 3=belirsiz durum olarak açıklandığı belirtilmiştir.
VTI Step Konum Bilgisi -64 ile +63 arasında değer alır.
BSI 32 bitlik bit dizgisi 0–4294967295 aralığında değer alabilir.
NVA Normalize ölçüm -1 ile 0.999969482421875 arasında normalize değer.
SVA Ölçeklenmiş ölçüm 16 bitlik sayı; -32768 ile +32767.
CP16Time2a Zaman Milisaniye cinsinden geçen süreyi belirten zaman değeri.
CP24Time2a Zaman Dakika, saniye ve milisaniye bilgisini taşıyan zaman değeri.
CP56Time2a Zaman Standart tarih-zaman bilgisini taşıyan uzun zaman etiketi.
QDP Veri kalite belirteci Kaynak içerikte OV=taşma, BL=engellendi, SB=değiştirildi, NT=güncel değil, IV=geçersiz durumları verilmiştir.

Uygulama açısından: Zaman etiketli veri kullanmak, olayın saha cihazında oluştuğu zamanın SCADA'da korunmasına yardımcı olur. Bunun anlamlı olabilmesi için saha cihazlarının zaman senkronizasyonu da doğru tasarlanmalıdır.

CASDU ve IOA Adresleme

IEC 60870-5-101/104 sistemindeki her veri noktası Ortak Uygulama Adresi (CASDU) ve Bilgi Nesnesi Adresi (IOA) ile ilişkilendirilir. EOS SCADA sürücüsünde veri noktasının doğru yorumlanması için buna veri türü de eklenir.

EOS adres biçimi:

I# + ":" + CASDU + ":" + VERİ TÜRÜ + ":" + IOA

I# öneki, verinin IEC 60870-5-104 sürücüsüyle okunacağını belirtir.

Örnek 1 — U1 14,4 kV Jeneratör Ayırıcı Açık

CASDU=111, IOA=16713652 ve zaman etiketli tek nokta bilgisi:

I#111:M_SP_TB_1:16713652

Zaman bilgisi önemli değilse kaynak içerikte:

I#111:M_SP:16713652

Örnek 2 — U1 CH2 Uyarma Yük Açısı Gerçek Değeri

CASDU=3841, IOA=3334 ve CP56Time2a zaman etiketli kısa ondalık sayı:

I#3841:M_ME_TF_1:3334

Zaman bilgisi önemli değilse:

I#3841:M_ME:3334

EOS SCADA IEC 60870-5-104 Sürücüsü

EOS SCADA'da IEC 104 sürücüsü ile veri okumak için kaynak içerikte üç bilginin mutlaka girilmesi gerektiği belirtilmektedir: CASDU, IOA ve veri türü. Bu üçlüden birinin yanlış olması, bağlantı kurulmuş olsa bile belirli veri noktasının doğru yorumlanmamasına yol açabilir.

ExtraParameters: spontaneousonly

spontaneousonly, uzak istasyona belirli aralıklarla sorgu komutu gönderilip gönderilmeyeceğini belirleyen ayardır.

  • spontaneousonly=true: Kaynak içerikte, SCADA'nın ilk açılışta uzak istasyona sorgu gönderdiği ve sonrasında istasyondan gelen periyodik/spontan verileri işlediği açıklanmaktadır.
  • spontaneousonly=false: Tarama aralıkları ile veri okuma/yazma sıklıkları dikkate alınarak uzak istasyona sorgular gönderilir.

Bu ayar, uzak istasyona ve ağa binecek iletişim yükünün ayarlanması açısından önemlidir.

ExtraParameters: usesendmessagequeue

usesendmessagequeue, SCADA ile uzak istasyon arasındaki haberleşmede mesaj gönderme kuyruğunun kullanılıp kullanılmayacağını belirler. Çok sayıda mesajın aynı anda üretildiği yapılarda kuyruklama davranışı, gönderim sıralaması ve sistem yükü açısından ayrıca değerlendirilmelidir.

İşletme uyarısı: Çok kısa tarama periyotları, çok sayıda IOA ve gereksiz sorgulama; RTU, SCADA CPU'su, TCP bağlantıları ve ağ üzerinde gereksiz yük oluşturabilir. Spontan veri mümkünse olay tabanlı iletim ile periyodik tarama dengelenmelidir.

Devreye Alma ve Arıza Analizi İçin Önerilen Sıra

  1. IP erişimini ve TCP portunu doğrulayın.
  2. SCADA/RTU istasyon rollerini doğrulayın.
  3. IEC 104 bağlantı kontrolünün kurulduğunu kontrol edin.
  4. CASDU'yu saha cihazının veri listesiyle karşılaştırın.
  5. IOA'yı saha cihazının IEC 104 haritasıyla karşılaştırın.
  6. Type ID'nin veriyle uyumlu olduğunu doğrulayın.
  7. Gerekliyse CP24Time2a/CP56Time2a zaman etiketini seçin.
  8. COT ve spontan/genel sorgulama davranışını inceleyin.
  9. Kalite bitlerini ve geçersiz/güncel değil durumlarını kontrol edin.
  10. Tarama sıklığını ve iletişim yükünü optimize edin.
  11. Komut yönünü kontrollü saha prosedürüyle test edin.
  12. Gerekirse Wireshark ile TCP → APCI → ASDU → Type ID/COT/CASDU/IOA zincirini paket seviyesinde doğrulayın.

Wireshark ile IEC 104 Analizi

Wireshark güncel sürümlerinde IEC 60870-5-104 için APCI ve ASDU alanlarını ayrıntılı olarak çözümleyebilir. Özellikle 104apci ve 104asdu protokol alanları, paket analizi ve hata ayıklamada yararlıdır.

Aşama Kontrol
TCP IP, port, bağlantı/yeniden bağlantı davranışı.
APCI I/S/U formatı, sıra numaraları ve bağlantı kontrolü.
ASDU Type ID, VSQ, COT, CASDU ve IOA.
Değer Durum, analog değer, kalite ve zaman etiketi.

Siber Güvenlik ve IEC 62351

IEC 60870-5-104 haberleşmesi kritik altyapı OT ağlarında kullanıldığından, protokol iletişiminin güvenliği ayrıca tasarlanmalıdır. IEC 62351-5:2023, IEC 60870-5 ve türevleri için güvenli iletişim mekanizmalarını tanımlar. IEC TS 60870-5-7:2025 ise IEC 60870-5-101 ve IEC 60870-5-104 için IEC 62351 tabanlı güvenlik uzantılarının mesaj ve veri formatlarını tanımlar.

  • IEC 104 erişimini kontrollü OT ağ segmentleriyle sınırlandırın.
  • TCP/2404 erişimini doğrudan internete açmaktan kaçının.
  • Firewall/ACL, ağ segmentasyonu ve uzaktan erişim politikalarını birlikte uygulayın.
  • Üreticinin IEC 62351/TS 60870-5-7 destek durumunu doğrulayın.
  • Kimlik doğrulama, bütünlük, anahtar/sertifika yönetimi ve olay kayıtlarını birlikte değerlendirin.

Sonuç

IEC 60870-5-104'ü doğru uygulamak; yalnızca TCP bağlantısını kurmaktan ibaret değildir. APCI, ASDU, Type ID, COT, CASDU, IOA, bilgi öğeleri, kalite, zaman etiketi, sorgulama ve spontan iletim birlikte değerlendirilmelidir. EOS SCADA tarafında ise CASDU + veri türü + IOA adreslemesi ile cihazın ExtraParameters ayarları doğru yapılandırılmalıdır.

Özellikle yüksek sayıda veri noktasının bulunduğu elektrik üretim ve dağıtım tesislerinde iletişim yükünün kontrolü, olayların zaman bilgisiyle izlenmesi, kalite durumlarının kaybedilmemesi ve komut yönünün güvenli işletilmesi, protokol uyumluluğu kadar önemlidir.

Güncel Teknik Kaynaklar ve Standartlar

IEC 60870-5-104, IEC 60870-5 ailesinin TCP/IP tabanlı haberleşme standardıdır ve özellikle elektrik güç sistemlerinde uzaktan izleme, kumanda ve telekontrol uygulamalarında yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu bölümde IEC 60870-5-104 protokolü, güvenlik, standardizasyon ve paket analizleri açısından başvurulabilecek güncel ve güvenilir teknik kaynaklar bir arada sunulmaktadır.

Güncel standart durumu: IEC Webstore'daki güncel bilgilere göre IEC 60870-5 serisinin 2026 sürüm paketi yayımlanmıştır. Bu paket içerisinde IEC 60870-5-104:2006+AMD1:2016 CSV ve IEC TS 60870-5-7:2025 dahil olmak üzere IEC 60870-5 ailesinin ilgili standartları bulunmaktadır.

1. IEC 60870-5-104 Temel Standardı

  • IEC 60870-5-104:2006+AMD1:2016 CSV – Consolidated Version
    IEC 60870-5-104 standardının güncel konsolide sürümüdür. IEC 60870-5-101 tabanlı telekontrol uygulamalarının standart taşıma profilleri üzerinden ağ erişimini tanımlar. İzleme ve kontrol amacıyla coğrafi olarak dağınık süreçlerde kullanılan telekontrol sistemleri arasındaki birlikte çalışabilirliği destekler.
    IEC Webstore – IEC 60870-5-104:2006+AMD1:2016 CSV
  • IEC 60870-5-104:2006 – Temel Yayın
    IEC 60870-5-104 standardının ikinci baskısına ait temel yayındır. Güncel uygulamalarda konsolide sürümün kullanılması tercih edilmelidir.
    IEC Webstore – IEC 60870-5-104:2006
  • IEC 60870-5-104:2006/AMD1:2016/COR1:2023
    IEC 60870-5-104 için yayımlanan Corrigendum 1 kaynağıdır. IEC Webstore'daki bilgiye göre bu düzeltmenin içeriği konsolide sürümde de dikkate alınmıştır.
    IEC Webstore – IEC 60870-5-104 COR1:2023

2. IEC 60870-5 Serisinin Güncel 2026 Sürümü

  • IEC 60870-5:2026 SER – Telecontrol Equipment and Systems, Part 5: Transmission Protocols – All Parts
    IEC 60870-5 ailesinin güncel seri paketidir. Paket içerisinde IEC 60870-5-1, -5-2, -5-3, -5-4, -5-5, -5-6, IEC TS 60870-5-7:2025, IEC 60870-5-101, IEC 60870-5-102, IEC 60870-5-103, IEC 60870-5-104:2006+AMD1:2016 CSV ve ilgili teknik spesifikasyonlar bulunmaktadır.
    IEC Webstore – IEC 60870-5:2026 SER

EOS açısından öneri: IEC 60870-5-104 istemci veya sunucu geliştirirken yalnızca eski IEC 60870-5-104:2006 temel yayınına bağlı kalmak yerine, IEC Webstore'daki konsolide sürüm ile 2023 corrigendum bilgisinin birlikte değerlendirilmesi ve güvenlik için IEC 62351-5:2023 ile IEC TS 60870-5-7:2025'in ayrıca incelenmesi önerilir.

3. IEC 60870-5-101 ve IEC 60870-5-104 Güvenliği

  • IEC 62351-5:2023 – Security for IEC 60870-5 and Derivatives
    IEC 60870-5 ve bu aileden türetilen protokoller için güvenli haberleşme mekanizmasını tanımlar. Standardın amacı; mesajların yetkili bir kullanıcı tarafından gönderildiğinin doğrulanması, haberleşme sırasında değiştirilmediğinin kontrol edilmesi ve güvenli iletişim için gerekli mesaj, prosedür ve algoritmaların tanımlanmasıdır.
    IEC Webstore – IEC 62351-5:2023
  • IEC TS 60870-5-7:2025 – Security Extensions to IEC 60870-5-101 and IEC 60870-5-104
    IEC 62351-5:2023'ün IEC 60870-5-101 ve IEC 60870-5-104 protokollerine uygulanabilmesi için gerekli mesaj formatlarını, seçilen seçenekleri, kritik işlemleri ve adresleme ile ilgili uyarlamaları tanımlar.
    IEC Webstore – IEC TS 60870-5-7:2025

Siber güvenlik notu: IEC 60870-5-104 uygulamasında yalnızca TCP/IP bağlantısının kurulması yeterli bir güvenlik mekanizması değildir. Kritik enerji altyapılarında kimlik doğrulama, mesaj bütünlüğü, yetkilendirme, anahtar yönetimi, güvenli ağ mimarisi, olay kayıtları ve erişim kontrolü gibi konular ayrıca değerlendirilmelidir.

4. Wireshark – IEC 60870-5-104 Paket Analizi

  • Wireshark IEC 60870-5-104 Display Filter Reference
    Wireshark'ın IEC 60870-5-104 için sağladığı güncel alan referansıdır. APDU uzunluğu, veri alanı, gönderme/alma sayaçları ve çerçeve tipi gibi alanların paket analizi sırasında incelenmesine olanak sağlar.
    Wireshark – IEC 60870-5-104 Display Filter Reference
  • Wireshark – IEC 60870-5-101/104 ASDU Reference
    IEC 60870-5-101 ve IEC 60870-5-104 tarafından ortak kullanılan ASDU alanlarının ayrıntılı referansıdır. IOA, Type ID, Cause of Transmission, CP56Time2a ve çeşitli bilgi nesnesi alanları paket seviyesinde incelenebilir.
    Wireshark – IEC 60870-5-101/104 ASDU Reference
  • Wireshark – IEC 60870-5-104 APCI Reference
    IEC 60870-5-104'ün APCI alanlarının paket analizi açısından incelenmesini sağlar. APDU uzunluğu, Tx/Rx sayaçları, çerçeve tipi ve U-format bilgileri gibi alanlar burada görülebilir.
    Wireshark – IEC 60870-5-104 APCI Reference

5. EOS Geliştirme ve Test Açısından Kaynakların Kullanımı

EOS IEC 60870-5-104 istemcisi veya sunucusu geliştirilirken teknik kaynakların farklı amaçlarla kullanılması önerilir. IEC standardı protokolün normatif temelini oluştururken, Wireshark paket analizinde gerçek iletişimin byte ve alan seviyesinde incelenmesi için pratik bir doğrulama aracıdır.

Kaynak Temel Kullanım EOS Açısından Önemi
IEC 60870-5-104 Protokolün normatif tanımı İstemci/sunucu uygulamasının temel standardı
IEC 60870-5:2026 SER IEC 60870-5 ailesinin güncel durumu Güncel standart ve ilişkili dokümanların takibi
IEC 62351-5:2023 IEC 60870-5 güvenliği Güvenli haberleşme mimarisi
IEC TS 60870-5-7:2025 101/104 güvenlik uzantıları Güvenli APDU ve mesaj formatları
Wireshark IEC 104 APCI paket analizi Tx/Rx, I/S/U formatlarının doğrulanması
Wireshark ASDU ASDU ve bilgi nesnesi analizi Type ID, Cause, IOA ve zaman bilgisi doğrulaması

6. Önerilen Teknik Kaynak Sırası

  1. IEC 60870-5-104 – protokolün temel ve normatif gereksinimleri incelenmelidir.
  2. IEC 60870-5-104 konsolide sürümü – amendment ve corrigendum bilgileriyle birlikte güncel metin takip edilmelidir.
  3. IEC 60870-5:2026 SER – IEC 60870-5 ailesindeki güncel standart ve teknik spesifikasyonlar kontrol edilmelidir.
  4. IEC 62351-5:2023 – güvenlik mekanizmaları incelenmelidir.
  5. IEC TS 60870-5-7:2025 – 101/104 güvenlik uzantıları değerlendirilmelidir.
  6. Wireshark – geliştirilen EOS sürücüsünün gerçek TCP/IP trafiği üzerinden doğrulanması yapılmalıdır.

Önemli: IEC 60870-5-104 standardı ile üreticiye özgü uygulama kılavuzları aynı şey değildir. Gerçek bir RTU, PLC, IED veya SCADA sistemiyle entegrasyonda cihazın kendi protokol profili, desteklediği Type ID'ler, Cause of Transmission değerleri, adresleme yapısı, zaman etiketleri, bağlantı parametreleri ve varsa güvenlik özellikleri ayrıca doğrulanmalıdır.

← Önceki İçeriğe Dön