EOS LIVE DASH, SCADA ve operasyonel veri kaynaklarından elde edilen
bilgilerin yalnızca görüntülenmesini değil;
anlaşılır, karşılaştırılabilir ve karar destekleyici biçimde
yorumlanmasını amaçlayan web tabanlı bir raporlama ve görselleştirme platformudur.
Bu amaç doğrultusunda LIVE DASH, farklı analiz ihtiyaçlarına cevap veren
temel çizelge (chart) türlerini standart olarak sunar. Zaman içindeki
değişimlerin izlenmesinden büyüklüklerin karşılaştırılmasına, dağılımların ve
değişkenler arasındaki ilişkilerin incelenmesinden olayların kronolojik takibine kadar
farklı bakış açıları aynı raporlama yapısı içerisinde bir araya getirilebilir.
Temel çizelge türleri, LIVE DASH raporlarının görsel omurgasını oluşturur. Her çizelge türü
aynı veriyi göstermek için değil, belirli bir analitik soruya cevap vermek
için kullanılmalıdır. Böylece operatör, mühendis ve yönetici aynı veri kümesini kendi karar
ihtiyacına uygun bir görsel biçimde değerlendirebilir.
Zaman Serisi
Değerin zaman içindeki eğilimini, değişim hızını ve normal dışı davranışlarını
izlemek.
Karşılaştırma
Ünite, dönem, alarm veya kategori bazında büyüklükleri doğrudan kıyaslamak.
Dağılım ve Oran
Bir bütünün alt bileşenlerini, paylarını ve toplam içerisindeki dağılımını görmek.
İlişki ve Analiz
Değişkenler arasındaki ilişkiyi, korelasyonu, önceliği ve çok boyutlu davranışı
incelemek.
Zaman Serisi Çizelgeleri
Zaman serisi çizelgeleri, bir büyüklüğün zaman içerisindeki değişimini
göstermeye odaklanır. LIVE DASH içerisinde özellikle anlık izleme, performans takibi, trend
analizi ve geçmiş davranışın incelenmesi için kullanılır.
Line / Spline Çizelgeler
Line çizelgeler sürekli değişen değerlerin zamana bağlı seyrini doğrudan
gösterir. Üretim gücü, debi, sıcaklık, basınç, rezervuar seviyesi veya benzeri proses
değerleri için temel zaman serisi yaklaşımıdır. Spline türü ise trendin
daha yumuşak ve okunabilir biçimde sunulmasına yardımcı olur.
Area / Spline Area Çizelgeler
Area ve Spline Area, zaman içindeki değişime ek olarak
değerlerin oluşturduğu alanı vurgular. Bu nedenle enerji üretimi, tüketim, toplam katkı veya
kümülatif davranışın görsel olarak öne çıkarılmasında tercih edilebilir.
Operasyonel değer: Zaman serisi çizelgeleri, operatör ve mühendislerin
normal işletme davranışından sapmaları, ani değişimleri ve uzun dönemli eğilimleri hızlı
biçimde fark etmesini sağlar.
Karşılaştırma Çizelgeleri
Karşılaştırma çizelgeleri, farklı kategorilere veya dönemlere ait değerlerin
birbirleriyle doğrudan kıyaslanmasını sağlar. Özellikle yönetici
raporlarında ve performans değerlendirmelerinde okunabilirliği yüksektir.
Column / Bar Çizelgeler
Column ve Bar çizelgeler; üniteler arası üretim, sistem
veya konum bazlı alarm sayıları, dönemsel enerji karşılaştırmaları ve benzeri kategorik
veriler için uygundur. Column dikey sütunlarla, Bar ise yatay çubuklarla karşılaştırma
yapar.
Logarithmic Column Çizelgeler
Logarithmic (Log) Column çizelgeler, değerler arasında çok büyük farklar
olduğunda küçük değerlerin büyük değerler tarafından görsel olarak ezilmesini önlemek
amacıyla logaritmik ölçekten yararlanır. Böylece geniş dinamik aralığa sahip veriler aynı
görsel içerisinde incelenebilir.
Dağılım ve Oran Çizelgeleri
Dağılım ve oran çizelgeleri, bir bütünün alt bileşenlerini ve bu bileşenlerin toplam
içerisindeki paylarını hızlı biçimde göstermeyi amaçlar.
Pie ve Doughnut Çizelgeler
Pie ve Doughnut çizelgeleri; toplam üretimin kaynaklara
dağılımı, alarm türlerinin oranları, kayıpların toplam içerisindeki payı veya benzeri özet
analizlerde kullanılabilir. Doughnut yapısındaki merkez alanı, tasarıma bağlı olarak toplam
değer veya başka bir özet bilgi için ayrılabilir.
Yönetici bakışı: Pie ve Doughnut çizelgeleri ayrıntılı zaman serisi
analizinden çok, toplam içerisindeki payların hızlı anlaşılması gereken özet ekranlarda
etkilidir.
İlişki ve Dağılım Analizi
Scatter (Dağılım) Çizelgeleri
Scatter çizelgeleri iki değişken arasındaki ilişkiyi gösterir. Debi–güç,
sıcaklık–verim, basınç–güç veya benzeri mühendislik değişkenleri arasındaki ilişkinin
incelenmesinde kullanılabilir. Noktaların dağılımı; korelasyon, çalışma bölgeleri ve
aykırı davranışların fark edilmesine yardımcı olur.
Çok Boyutlu ve Analitik Çizelgeler
LIVE DASH, temel görselleştirmenin ötesine geçerek birden fazla değişkeni veya karmaşık
ilişkileri analiz etmeye yönelik çizelge türlerini de destekler. Bu gruptaki grafikler, tek
bir değeri göstermekten çok öncelik, ilişki, dağılım ve veri akışı
hakkında daha güçlü bir bakış açısı sunar.
Radar: Birden fazla performans göstergesini aynı ölçek üzerinde
birlikte karşılaştırmak için kullanılabilir.
Pareto: 80/20 prensibinden yararlanarak toplam etkiyi oluşturan en
önemli unsurları ön plana çıkarmaya yardımcı olur.
Sankey: Bir kaynaktan çıkan değerlerin farklı hedeflere nasıl ve ne
oranda aktığını görselleştirmek için kullanılabilir.
Timeline Çizelgeleri
Timeline çizelgeleri olayların, durum değişimlerinin ve zaman bazlı
süreçlerin kronolojik akışını görsel olarak ifade eder. LIVE DASH içerisinde özellikle
“ne zaman ne oldu?”, “hangi olay ne kadar sürdü?” ve “olaylar birbiriyle nasıl
ilişkiliydi?”
sorularının hızlı cevaplanmasında değerlidir.
Tabulator Türü Tablolar
Tabulator, verilerin satır–sütun yapısında düzenli ve ayrıntılı biçimde
sunulmasını sağlayan tamamlayıcı bir tablo yaklaşımıdır. Grafikler verinin eğilimini,
dağılımını veya ilişkisini özetlerken Tabulator, kullanıcının
ham, sayısal ve detay seviyesindeki kayıtları incelemesine yardımcı olur.
Bu nedenle Tabulator'u yalnızca bir grafik alternatifi olarak değil; grafiklerden elde
edilen bulguların ayrıntılı kayıtlar üzerinden doğrulanmasını sağlayan
analitik tamamlayıcı olarak değerlendirmek daha doğru olur. Verinin
okunabilir, sıralanabilir ve karşılaştırılabilir hale getirilmesi özellikle mühendislik ve
operasyon ekranlarında önemlidir.
Alarm Listeleri
Alarm listeleri, SCADA ve izleme sistemlerinde oluşan alarmların ve
bunların oluşma sayılarının listelenmesini sağlayan temel izleme bileşenlerindendir. Alarm
verisinin tablo halinde sunulması, hangi alarmın ne sıklıkta oluştuğunun ve hangi alarm
gruplarının daha fazla dikkat gerektirdiğinin değerlendirilmesini kolaylaştırır.
Operasyonel değerlendirme: Alarm sayısının yüksek olması tek başına
arızanın büyüklüğünü ifade etmez. Alarm listeleri, diğer grafikler ve proses verileri ile
birlikte değerlendirildiğinde daha anlamlı sonuç verir.
Çizelge Türü Seçerken Temel Yaklaşım
Uygun çizelge türünün seçimi, verinin kendisinden çok
hangi sorunun cevaplanmak istendiğiyle ilgilidir. Aşağıdaki özet, LIVE DASH
raporlarında başlangıç noktası olarak kullanılabilir.
Analiz ihtiyacı
Önerilen türler
Tipik SCADA / enerji kullanımı
Zaman içindeki değişim
Line, Spline, Area, Spline Area
Güç, debi, sıcaklık, basınç, seviye, trend
Kategori karşılaştırması
Column, Bar
Ünite üretimi, alarm sayıları, dönemsel performans
Çok geniş değer aralığı
Log Column
Çok farklı büyüklükteki ölçüm ve olayların karşılaştırılması
Toplam içindeki pay
Pie, Doughnut
Kaynak dağılımı, alarm oranları, kayıp payları
İki değişken arasındaki ilişki
Scatter
Debi–güç, sıcaklık–verim, basınç–güç
Çoklu performans karşılaştırması
Radar
Ünite veya sistem performans göstergeleri
En etkili unsurları belirleme
Pareto
Arıza, alarm, kayıp veya bakım nedenlerinin önceliklendirilmesi
Akış ve kaynak-hedef ilişkisi
Sankey
Enerji/veri akışı ve kayıp dağılımı
Kronolojik olay analizi
Timeline
Alarm, müdahale, duruş ve bakım süreçleri
Detaylı sayısal inceleme
Tabulator
Ham kayıt, ölçüm, olay ve karşılaştırma tabloları
Alarm sıklığı ve kayıtları
AlarmList
SCADA alarm izleme ve operasyonel önceliklendirme
Önemli Not
Aşağıda çizelge türleri açıklanırken verilen örnekler, ilgili çizelgelerin
kullanılabileceği analiz alanlarını göstermek amacıyla sunulmuştur. Bu
örneklerde yer alan analizlerin bir bölümü
hâlihazırda LIVE DASH yazılımı tarafından desteklenmeyebilir.
Bununla birlikte söz konusu analiz türleri, LIVE DASH yazılımının mevcut mimarisi ve
geliştirme yaklaşımı içerisinde
ileride desteklenebilecek analiz senaryoları
olarak değerlendirilebilir. Dolayısıyla burada verilen örnekler, mevcut özelliklerin
tamamının bugün kullanılabildiği anlamına gelmez.
