3 Eksenli (XYZ) Çizelge Türleri

LIVE DASH’e eklenen vissurface3d, visbar3d, visbarcolor3d, visbarsize3d, visdot3d, visdotline3d, visdotcolor3d, visdotsize3d, visgrid3d ve visline3d çizelgeleri; X, Y ve Z eksenlerini aynı anda kullanarak üç değişken arasındaki ilişkileri üç boyutlu ortamda analiz etmek için geliştirilmiştir.

XZaman, konum, ünite veya seviye
YGüç, debi, basınç, seviye vb.
ZSıcaklık, yük, hız, kapak açıklığı vb.
3BÖrüntü, ilişki ve anomali
Önemli ayrım: XYZ çizelgeleri zaman eksenli grafikler değildir. Amaç, üç farklı verinin birbiriyle olan ilişkisini üç boyutlu olarak göstermektir. Çizelgede ilk girilen veri X, ikinci girilen veri Y, üçüncü girilen veri Z ekseninde yer alır.

vissurface3d – 3B Yüzey (Surface) Çizelgesi

Amaç: İki bağımsız değişkene bağlı olarak değişen bir performans büyüklüğünün çalışma yüzeyini ortaya çıkarmaktır.

  • X: Debi (m³/s)
  • Y: Üretilen güç (MW)
  • Z: Net düşü (m)

Bu yaklaşım, hidrolik santralin farklı çalışma koşullarındaki karakteristiğinin tek bir yüzey üzerinde incelenmesine olanak verir.

Teknik değer: 2B karakteristik eğrilerde ayrı ayrı görülebilen ilişkiler, uygun veri setlerinde tek bir 3B çalışma yüzeyi üzerinde birlikte değerlendirilebilir.

3B XYZ Çizelge Türleri ve Kullanım Amaçları

1. vissurface3d

3B Yüzey: İki bağımsız değişkene bağlı olarak değişen bir performans büyüklüğünün çalışma yüzeyini çıkarmak için kullanılır. Örneğin: X: Debi (m³/s), Y: Üretilen güç (MW), Z: Net düşü (m) ➡ Santralin hidrolik çalışma karakteristiği yüzey olarak görülür.

visbar3d

3B Sütun: Ayrık çalışma noktalarını veya üniteleri hacimsel olarak karşılaştırır. Örneğin X=Türbin/Ünite, Y=ortalama güç, Z=çalışılan yük bölgesi.

visbarcolor3d

Renk Kodlu 3B Sütun: Bar yüksekliğine ek olarak kalite/durum bilgisini renk ile taşır. HES’te güç–debi noktaları verim ile ayrıştırılabilir.

visbarsize3d

Boyutlandırılmış 3B Sütun: Risk veya etki büyüklüğünü ek bir görsel boyutla vurgular. Örneğin titreşim seviyesi, yük–güç–net düşü ilişkisine bağlanabilir.

visdot3d

3B Nokta: Çalışma noktalarının dağılımını ve kümelenmesini analiz eder. Debi–güç–türbin hızı üzerinden normal ve sıra dışı çalışma bölgeleri ayrıştırılabilir.

visdotline3d

Nokta + Çizgi: Çalışma noktaları arasındaki fiziksel veya operasyonel geçiş yolunu gösterir. Kapak açıklığı–güç–debi ilişkisi üzerinden çalışma rotası izlenebilir.

visdotcolor3d

Renk Kodlu 3B Nokta: Çalışma noktalarına durum veya kalite bilgisi ekler. Yük–güç–sıcaklık uzayında alarm sınıfları ayırt edilebilir.

visdotsize3d

Boyutlandırılmış 3B Nokta: Risk veya etki yoğunluğunu nokta boyutuyla gösterir. Debi–güç–net düşü uzayında kavitasyon riski vurgulanabilir.

visgrid3d

3B Izgara: Kabul edilebilir çalışma bölgelerini ve limitleri tanımlamaya yardımcı olur. Minimum–maksimum debi yüzeyleri ve güvenli çalışma hacmi incelenebilir.

visline3d

3B Çizgi: Parametreler arasındaki sürekli fiziksel ilişkiyi gösterir. Yük–güç–verim eksenlerinde santral karakteristiğinin üç boyutlu izlenmesini sağlar.

visbar3d–visline3d ailesi: Grafik türleri aynı XYZ veri yaklaşımını paylaşsa da bar, nokta, çizgi, yüzey, renk ve boyut kullanımı farklı analitik ihtiyaçlara hizmet eder.

Hidrolik Santraller İçin Tipik XYZ Senaryoları

  • Debi – Güç – Net düşü: vissurface3d ile hidrolik çalışma karakteristiği.
  • Türbin çalışma bölgeleri: visdot3d / visdotcolor3d ile normal ve sıra dışı noktaların ayrıştırılması.
  • Kavitasyon risk analizi: visdotsize3d ile risk seviyesinin nokta boyutuna taşınması.
  • Ünite performans karşılaştırması: visbar3d ile çalışma noktalarının karşılaştırılması.
  • Çalışma rotası: visdotline3d ile kapak ayarı veya işletme değişiminin çalışma uzayındaki izinin gösterilmesi.

Elektrik Üretim Tesisleri İçin Kullanım Örnekleri

  • Yük – Güç – Sıcaklık: işletme yükü ile güç ve sıcaklık davranışının birlikte incelenmesi.
  • Verim haritaları: Surface3D ve uygun renk kodlaması ile verimin çalışma bölgesine göre değerlendirilmesi.
  • Alarm yoğunluğu ve çalışma rejimleri: 3B nokta ve renk özellikleriyle alarm üreten çalışma bölgelerinin ayrıştırılması.
  • Ünite bazlı 3B performans: ünitelerin farklı çalışma koşullarındaki performanslarının çok değişkenli karşılaştırılması.
Analitik yaklaşım: Üç eksenin aynı anda kullanılması, tek tek değişkenleri izlemekten ziyade çalışma rejimini bir “veri uzayı” olarak değerlendirmeyi mümkün kılar.

Tasarım ve Kullanım Önerileri

  • 3B çizelgeler öncelikle analiz ve keşif amacıyla kullanılmalıdır.
  • Operatör ekranlarında sınırlı; mühendislik ve analiz ekranlarında daha yoğun kullanılması tercih edilebilir.
  • Renk, boyut ve eksen sayısı aynı anda aşırı kullanılmamalıdır; her görsel kodlama anlamlı bir değişkeni temsil etmelidir.
  • Gerektiğinde 2B çizelgelerle desteklenerek belirli ilişkilerin daha kolay okunması sağlanmalıdır.
  • XYZ eksenlerinin sıralaması açıkça belirtilmeli; özellikle ilk, ikinci ve üçüncü giriş verisinin X/Y/Z eşleşmesi kullanıcı tarafından kolayca anlaşılmalıdır.
Okunabilirlik uyarısı: 3B görünüm veri miktarını artırmaz; yalnızca mevcut değişkenler arasındaki ilişkilerin farklı bir uzamsal gösterimini sağlar. Bu nedenle görsel karmaşıklık, analitik faydayı aşmamalıdır.

Sonuç

LIVE DASH’in XYZ tabanlı 3B çizelgeleri, klasik 2B raporlamanın ötesine geçerek çok boyutlu ilişkileri, karmaşık çalışma rejimlerini, performans bölgelerini ve risk alanlarını görsel olarak analiz etmeye yardımcı olur.

Özellikle hidrolik santraller, çok değişkenli enerji üretim tesisleri ve ileri seviye mühendislik analizleri için bu çizelgeler; performans haritalama, çalışma bölgesi analizi, anomali keşfi ve mühendislik karar desteği açısından güçlü bir araç seti oluşturur.

XYZ veri kuralı: Çizelgeye girilen verilerin sırası analitik açıdan önemlidir: 1. veri → X ekseni, 2. veri → Y ekseni, 3. veri → Z ekseni. Bu kural, LIVE DASH üzerindeki 3 eksenli çizelgelerin doğru yorumlanmasının temelidir.
← Önceki İçeriğe Dön