Basınç İzleme
Boru hatları, proses ekipmanları ve basınçlı sistemlerde basınç değerinin ölçek üzerinde izlenmesi için analog gösterge yaklaşımı kullanılabilir.
AQUA_GOSTERGE'nin temel görsel modeli, klasik analog kadranlı ölçü göstergelerine benzer. Bir proses değeri belirli bir ölçüm aralığı içerisinde işaretçi ile gösterilir. Kadran üzerindeki bölümler ve alt bölümler ise değerin ölçek üzerindeki konumunun daha kolay ve hızlı okunmasını sağlar.
Analog göstergeler, operatörün bir proses değişkeninin mevcut değerini yalnızca sayısal olarak değil, aynı zamanda ölçek üzerindeki konumunu görsel olarak değerlendirmesine olanak sağlar. Böylece değerin minimum ve maksimum sınırlar arasındaki durumu, normal çalışma bölgesine yakınlığı ve değişim yönü daha kolay algılanabilir.
AQUA_GOSTERGE; debi, seviye, basınç, sıcaklık, güç, gerilim, akım veya benzeri sayısal proses değişkenlerinin görsel olarak izlenmesinde kullanılabilir. Ölçüm aralığı MinValue ve MaxValue özellikleri ile belirlenirken, kadran üzerindeki bölüm ve alt bölüm sayıları değerin daha ayrıntılı bir ölçek üzerinde gösterilmesini sağlar.
Gösterge yapısında kadran rengi, arka plan rengi, işaretçi ve isteğe bağlı dijital değer gösterimi gibi özellikler bulunur. Bu özellikler sayesinde aynı gösterge yapısı farklı proses değişkenlerine ve farklı ekran tasarımlarına uyarlanabilir.
AQUA_GOSTERGE'nin temel amacı: Bir proses değişkeninin mevcut değerini, belirlenen ölçüm aralığı içerisinde analog gösterge biçiminde hızlı ve anlaşılır şekilde sunmaktır. İhtiyaca göre gösterge üzerinde dijital değer de görüntülenebilir ve görsel yapı farklı proses değerlerine göre yapılandırılabilir.
Endüstriyel ölçüm ve otomasyon sistemlerinde analog gösterge yapıları; proses değerlerinin izlenmesi gereken birçok uygulamada kullanılabilir. Üretici dokümantasyonlarında basınç, debi, sıcaklık ve seviye başta olmak üzere farklı değişkenler için göstergeler ve proses ölçüm cihazları tanımlanmaktadır.
Boru hatları, proses ekipmanları ve basınçlı sistemlerde basınç değerinin ölçek üzerinde izlenmesi için analog gösterge yaklaşımı kullanılabilir.
Fırın, kazan, proses hattı, soğutma sistemi veya benzeri ekipmanlarda sıcaklık değerinin normal aralık içindeki konumu hızlı biçimde görülebilir.
Tank, depo veya proses haznesindeki seviyenin minimum ve maksimum sınırlar arasındaki konumunun görsel olarak izlenmesinde kullanılabilir.
Boru hattındaki akış veya debi değerlerinin analog bir kadran üzerinde gösterilmesi, özellikle sabit ölçekli proses değerlerinde hızlı görsel değerlendirme sağlar.
Otomasyon, kimyasal proses, enerji, petrol ve gaz, metal-madencilik, gıda ve içecek ile su ve atıksu gibi alanlarda proses ölçümlerinin izlenmesi için gauge tipi göstergeler kullanılmaktadır.
Güç ve yardımcı tesis uygulamalarında basınç, sıcaklık, debi veya seviye gibi analog proses değişkenlerinin operatör ekranında izlenmesinde kullanılabilir.
Analog gösterge, tek başına bir sayının sağlayamadığı görsel bağlamı sunar: işaretçinin kadran üzerindeki konumu, değerin minimum ve maksimum aralığa göre nerede olduğunu doğrudan gösterir. SCADA/HMI dokümantasyonunda moving analog indicator ve gauge bileşenlerinin bu nedenle analog değeri bağlam içerisinde sunmak için kullanıldığı belirtilmektedir.
AQUA_GOSTERGE'nin temel çalışma ve görünüm özellikleri bu grupta yer alır. Güncelleme aralığı, ondalık hane, arka plan ve yazı tipi gibi ayarlar kontrolün genel davranışını belirler.
| Özellik | EOS Türkçe Karşılığı | Varsayılan | Ne işe yarar? | Nerede kullanılır? |
|---|---|---|---|---|
UCType |
Kontrol Tipi | AQUA_GOSTERGE |
Kontrolün EOS SCADA içindeki User Control tipini tanımlar. | AQUA_GOSTERGE kontrolünün temel tip tanımında. |
UpdateInterval |
Güncelleme Aralığı | 1000 ms |
Kontrolün güncelleme aralığını belirler. | Canlı proses değerlerinin periyodik olarak yenilendiği ekranlarda. |
DecimalPoint |
Ondalık Hane | 0 |
Sayısal değerin gösteriminde kullanılacak ondalık hane sayısını belirler. | Ölçüm değerinin hassasiyetine göre gösterimin düzenlenmesinde. |
UCBackColor |
Kontrol Arka Renk | Transparent |
Kontrolün temel arka plan rengini belirler. | Gösterge ile SCADA ekranının görsel bütünlüğünde. |
UCForeColor |
Kontrol Yazı Rengi | Black |
Kontrolün temel yazı/ön plan rengini belirler. | Kadran üzerindeki metinlerin genel görünümünde. |
UCFont |
Kontrol Yazı Tipi | Lucida Console, 8.25 pt |
Kontrolün temel yazı tipini belirler. | Kadran ve sayısal gösterimlerin okunabilirliğini düzenlemek için. |
Limitler, analog değerin göstergede hangi aralıkta ölçekleneceğini belirler. Verilen varsayılan yapı 0–100 aralığıdır.
| Özellik | EOS Türkçe Karşılığı | Varsayılan | Ne işe yarar? | Nerede kullanılır? |
|---|---|---|---|---|
MinValue |
Min Değer | 0 |
Gösterge ölçeğinin minimum değerini belirler. | Ölçüm aralığının alt sınırının belirlenmesinde. |
MaxValue |
Maks Değer | 100 |
Gösterge ölçeğinin maksimum değerini belirler. | Ölçüm aralığının üst sınırının belirlenmesinde. |
| Uygulama | MinValue | MaxValue | Örnek birim |
|---|---|---|---|
| Tank seviyesi | 0 | 100 | % |
| Basınç | 0 | 10 | bar |
| Sıcaklık | 0 | 200 | °C |
| Debi | 0 | 500 | m³/h |
Bu değerler yalnızca örnek ölçeklerdir; gerçek mühendislik aralığı izlenen proses ve ölçüm cihazının teknik özelliklerine göre belirlenmelidir.
Cetvel ayarları, kadranın ana bölümlerinin ve her ana bölüm arasındaki alt bölümlerin sayısını belirler. Bu değerler kadranın okunabilirliğini doğrudan etkiler.
| Özellik | EOS Türkçe Karşılığı | Varsayılan | Ne işe yarar? | Nerede kullanılır? |
|---|---|---|---|---|
NoOfSubDivisions |
Alt Bölüm Sayısı | 3 |
Ana bölümler arasındaki alt bölüm sayısını belirler. | Ölçek üzerindeki küçük işaretlerin oluşturulmasında. |
NoOfDivisions |
Bölüm Sayısı | 5 |
Kadranın ana bölüm sayısını belirler. | Ölçeğin ana işaretlerinin oluşturulmasında. |
Varsayılan yapı:
0–100 aralığında 5 ana bölüm ve her bölümde
3 alt bölüm bulunması, göstergenin değer değişimini
daha ayrıntılı okumaya yardımcı olur.
Gösterge ayarları, AQUA_GOSTERGE'nin kadran görünümünü ve değer bilgisinin nasıl sunulacağını belirleyen temel özellikleri içerir.
| Özellik | EOS Türkçe Karşılığı | Varsayılan | Ne işe yarar? | Nerede kullanılır? |
|---|---|---|---|---|
DialColor |
Kadran Rengi | Red |
Kadranın temel rengini belirler. | Göstergenin görsel kimliğinin ve değer bölgesinin oluşturulmasında. |
GaugeBackColor |
Gösterge Arka Rengi | White |
Gösterge arka plan rengini belirler. | Kadranın arka planı ile ölçüm alanının görsel ayrımında. |
DialText |
Metni Çevir | "" |
Gösterge üzerinde kullanılacak metin bilgisini belirler. | Başlık, birim veya kısa açıklama gibi bilgilerin kadran üzerinde sunulmasında. |
ShowDigitalValue |
Dijital Değeri Göster | false |
Analog işaretçinin yanında sayısal değerin gösterilip gösterilmeyeceğini belirler. | Analog gösterimin yanında kesin sayısal değer gerektiğinde. |
RecommendedValue |
Önerilen Değer | 0 |
Gösterge için önerilen referans değeri belirler. | Operatörün mevcut değeri hedef veya önerilen değerle karşılaştırmasının istendiği durumlarda. |
ThresholdPercent |
Eşik Yüzdesi | 50 |
Eşik için kullanılacak yüzde değerini belirler. | Ölçek üzerinde eşik bölgesinin veya eşik davranışının belirlenmesinde. |
Glossiness |
Parlaklık | 70 |
Gösterge yüzeyindeki parlaklık etkisinin seviyesini belirler. | Cam veya parlak yüzey hissinin oluşturulduğu gösterge tasarımında. |
Verilen görüntü incelendiğinde kontrolün temel görsel yapısı aşağıdaki bileşenlerden oluşmaktadır:
| Bileşen | Görüntüdeki işlevi | İlgili Property |
|---|---|---|
| Kadran | Dairesel ölçüm alanını oluşturur. | DialColor, GaugeBackColor |
| Ölçek | 0–100 aralığındaki ana ve ara değerleri gösterir. | MinValue, MaxValue, NoOfDivisions, NoOfSubDivisions |
| İşaretçi | Mevcut analog değerin kadran üzerindeki konumunu gösterir. | Kontrolün analog değer gösterim mekanizması |
| Renkli bölge | Ölçek üzerinde belirli bir çalışma/eşik alanını görsel olarak vurgular. | RecommendedValue, ThresholdPercent |
| Parlak yüzey | Göstergeye cam benzeri görsel görünüm kazandırır. | Glossiness |
| Dijital değer | İşaretçinin gösterdiği değeri sayısal olarak sunabilir. | ShowDigitalValue |
AQUA_GOSTERGE'nin ayar yapısında RecommendedValue ve
ThresholdPercent özellikleri bulunması, göstergenin yalnızca
ham değeri göstermek yerine bir referans veya eşik kavramıyla birlikte
kullanılmasına olanak sağlayacak şekilde tasarlandığını gösterir.
MinValue = 0
MaxValue = 100
RecommendedValue = 70
ThresholdPercent = 50
ShowDigitalValue = true
Bu örnekte 0–100 aralığındaki değer, analog kadran üzerinde gösterilir; 70 değeri referans olarak tanımlanır ve dijital değer de ayrıca görüntülenebilir. Eşik davranışının gerçek görsel uygulaması, EOS SCADA kontrolünün kaynak kodundaki işleme mantığına bağlıdır.
Önemli:
RecommendedValue ve ThresholdPercent
property'lerinin verilen kaynak kodundaki tanımlarından hareketle
anlamları açıklanmıştır. Bu iki property'nin kadran üzerinde tam olarak
nasıl çizildiğine ilişkin kaynak kodu burada verilmediğinden, sayfanın
bu kısmında kontrolün kesin iç algoritması varsayılmamıştır.
Glossiness özelliği, kontrolün görsel tasarımındaki parlaklık
etkisini ayarlamak için kullanılır. Verilen varsayılan değer
70'tir.
Görsel sonuç: Paylaşılan AQUA_GOSTERGE görüntüsünde kadran yüzeyinde parlak ve katmanlı bir görünüm bulunmaktadır. Bu görünüm, klasik düz bir sayısal göstergeden daha belirgin bir "ölçüm cihazı" hissi oluşturur.
| Özellik | EOS Türkçe Karşılığı | Varsayılan | Ne işe yarar? | Nerede kullanılır? |
|---|---|---|---|---|
Glossiness |
Parlaklık | 70 |
Kadranın parlaklık seviyesini belirler. | Cam hissi veren analog gösterge tasarımlarında. |
Analog kadran hızlı görsel algı sağlarken, ShowDigitalValue
özelliği etkinleştirildiğinde aynı proses değerinin sayısal karşılığı
da gösterilebilir. Bu iki yaklaşım birlikte kullanıldığında operatör hem
değerin ölçek üzerindeki konumunu hem de kesin sayısal değerini görebilir.
ShowDigitalValue = true
DecimalPoint = 1
Örneğin kadran 0–100 aralığında çalışırken işaretçi yaklaşık 63,4 değerini gösteriyorsa, dijital değer bölümü bu değeri bir ondalık hane ile sunacak şekilde yapılandırılabilir.
Endüstriyel HMI sistemlerinde gauge bileşenlerinin proses değerini işaretçiyle göstermesi ve ayrıca sayısal değer sunması yaygın bir tasarım yaklaşımıdır. Siemens HMI Gauge dokümantasyonu analog ölçüm değerinin gösterilmesini ve ölçüm alanlarının görsel olarak işaretlenmesini açıklamaktadır. citeturn1search36turn1search2
Türbin veya su iletim sistemi ekranında debi değerinin 0–500 m³/h aralığında analog kadranla gösterilmesi.
MinValue = 0
MaxValue = 500
NoOfDivisions = 5
NoOfSubDivisions = 3
ShowDigitalValue = true
Depo seviyesinin yüzde olarak 0–100 aralığında gösterilmesi.
MinValue = 0
MaxValue = 100
RecommendedValue = 70
ThresholdPercent = 50
DialText = "%"
Kazan sıcaklığının 0–200 °C ölçeğinde analog göstergeyle izlenmesi.
MinValue = 0
MaxValue = 200
NoOfDivisions = 5
NoOfSubDivisions = 3
DialText = "°C"
ShowDigitalValue = true
Pompa çıkış basıncının 0–10 bar aralığında izlenmesi.
MinValue = 0
MaxValue = 10
RecommendedValue = 7
DialText = "bar"
ShowDigitalValue = true
Bu örneklerde kullanılan mühendislik aralıkları yalnızca sayfanın yapılandırma mantığını göstermek amacıyla verilmiştir; gerçek sınırlar saha enstrümanının ölçüm aralığı, proses tasarımı ve işletme limitleri esas alınarak belirlenmelidir.
AQUA_GOSTERGE gibi analog göstergeler, özellikle proses ekranlarında önemli analog değerleri hızlı taranabilir hale getirmek için kullanılabilir. Bununla birlikte gösterge sayısının gereksiz biçimde artırılması ekranı görsel olarak yoğunlaştırabilir.
Pratik yaklaşım: Kadranı, operatörün gerçekten hızlı karar vermesi gereken analog değişkenlerde kullanmak; daha az kritik veya çok sayıda değişken için tablo, dijital değer veya trend gibi başka gösterim biçimleri kullanmak daha düzenli ekranlar oluşturabilir.
Modern HMI tasarım yaklaşımlarında analog değerlerin yalnızca çıplak bir sayı olarak değil, normal çalışma aralığı ve alarm bağlamı ile birlikte sunulmasının operatörün durumu daha hızlı anlamasına yardımcı olabileceği belirtilmektedir. citeturn1search0turn1search4
| Grup | Temel Özellikler |
|---|---|
| Genel |
UCType,
UpdateInterval,
DecimalPoint,
UCBackColor,
UCForeColor,
UCFont
|
| Limit Ayarları |
MinValue,
MaxValue
|
| Cetvel |
NoOfSubDivisions,
NoOfDivisions
|
| Gösterge |
DialColor,
GaugeBackColor,
DialText,
ShowDigitalValue,
RecommendedValue,
ThresholdPercent,
Glossiness
|
AQUA_GOSTERGE, EOS SCADA içerisinde analog proses değerlerinin kadran ve işaretçi üzerinden hızlı biçimde izlenmesi için uygun bir User Control yapısı sunar. Minimum ve maksimum sınırlar, bölüm ve alt bölüm sayıları, kadran renkleri, dijital değer gösterimi, önerilen değer, eşik yüzdesi ve parlaklık gibi özellikler kontrolün hem işlevsel hem de görsel olarak yapılandırılmasını sağlar.
Dokümantasyon standardı: Bu sayfadaki Property adları kullanıcı tarafından verilen EOS SCADA kaynak kodundaki teknik isimlerdir. Türkçe Property karşılıklarında verilen EOS terminoloji sözlüğü esas alınmıştır. İnternet kaynakları ise AQUA_GOSTERGE'nin kaynak kodunu açıklamak için değil, aynı tip analog/gauge göstergelerin endüstriyel kullanım alanlarını desteklemek için kullanılmıştır.