LB BASİT GÖSTERGE Hakkında
Dijital sayısal göstergeler, SCADA ekranlarında proses değerinin doğrudan
okunmasını sağlayan temel görsel bileşenlerdendir. LBBASIT_GOSTERGE
bu yaklaşımı segment tabanlı bir sayısal gösterim biçiminde sunar. Özellikle
kompakt ekran alanlarında, ölçüm değerinin hızlı okunmasının önemli olduğu
noktalarda sade bir gösterim oluşturur.
Kontrol yalnızca “bir sayı göstermek” amacıyla kullanılmak zorunda değildir.
Eşik kullanımı ile değer belirlenen seviyelere ulaştığında
gösterim rengi değiştirilebilir; yanıp sönme ile dikkat
gerektiren bir durum görsel olarak öne çıkarılabilir. Böylece her değişiklik
için ayrı bir alarm tanımı oluşturmadan, değer göstergesinin kendisine ek
durum bilgisi kazandırılabilir.
Kontrol, bağlı proses değerini belirlenen biçimlendirme kurallarına göre
dijital segment yapısında gösterir. Bunun üzerine eşik, renk ve yanıp sönme
davranışları uygulanabiliyorsa, gösterilen rakam aynı zamanda değerin
hangi işletme bölgesinde bulunduğuna ilişkin görsel bir ipucu
taşıyabilir.
1Proses değeri alınır
2Değer biçimlendirilir
3Eşik durumu değerlendirilir
4Renk / blink uygulanır
Tek alanda iki bilgi
LBBASIT_GOSTERGE ile operatör aynı anda hem sayısal değeri
hem de bu değerin tanımlanan eşiklere göre görsel durumunu
okuyabilir.
İki Seviyeli Renk Değişimi
UseThreadhold etkinleştirildiğinde iki ayrı eşik seviyesi
tanımlanabilir. Her eşik için ayrı bir renk seçilmesi, sayısal değerin yalnızca
rakam olarak değil, işletme durumu olarak da algılanmasını
kolaylaştırır.
Normal bölge
Eşiklerin altında veya proje tarafından normal kabul edilen çalışma bölgesindeki değerler temel gösterim rengiyle izlenebilir.
Eşik 1
ThreadholdValue1 ve ThreadholdColor1 ile ilk dikkat seviyesine ulaşıldığında farklı bir renk kullanılabilir.
Eşik 2
ThreadholdValue2 ve ThreadholdColor2 ile ikinci seviyede daha belirgin bir görsel durum oluşturulabilir.
Önemli: Bu renk değişimleri, kontrolün kendi görsel davranışıdır.
Bunların bir alarm kaydı oluşturduğu veya alarm yönetim sisteminin yerini aldığı
varsayılmamalıdır. Gerektiğinde alarm mekanizması ayrıca yapılandırılabilir.
Yanıp Sönme ve Sesli Uyarı ile Ek Durum Bilgisi
UseBlink etkinleştirildiğinde gösterim yanıp sönme davranışı
kazanabilir. BlinkSpeed bu davranışın hızını belirler.
Böylece değer değişiminin kendisine ek olarak, operatörün dikkatini çekmesi
gereken bir durum hareketli görsel işaret ile öne çıkarılabilir.
LBBASIT_GOSTERGE ayrıca UseSoundWarning özelliği ile sesli uyarı
yaklaşımını da destekler. Bu özellik etkinleştirildiğinde, gösterilen değerin
oluşturduğu durum için görsel gösterime ek olarak sesli bir uyarı
kullanılabilir. Böylece operatör yalnızca ekrandaki renk, eşik veya yanıp sönme
davranışına değil, aynı zamanda işitsel bir uyarıya da başvurabilir.
Görsel ve işitsel uyarının birlikte kullanılması
UseBlink ve UseSoundWarning birlikte
değerlendirildiğinde, LBBASIT_GOSTERGE aynı veri için birden fazla dikkat
mekanizmasının kullanılmasına olanak sağlar. Bu yaklaşım özellikle eşik
değerlerinin aşılması veya operatörün dikkatini gerektiren proses
durumlarının hızlı biçimde fark edilmesinde kullanılabilir.
Görsel ve sesli uyarıları ölçülü kullanın
Yanıp sönme veya sesli uyarının çok sayıda göstergede aynı anda kullanılması,
operatörün ekranı yorumlamasını zorlaştırabilir ve gereksiz dikkat dağınıklığı
oluşturabilir. Bu nedenle bu özelliklerin gerçekten dikkat gerektiren değer
veya durumlarla ilişkilendirilmesi, görsel ve işitsel uyarıların anlamlı
kalmasına yardımcı olur.
Hızlı Grafik ile Anlık Trend Görüntüleme
UseFastGraph etkinleştirildiğinde kontrolün alt köşesinde
küçük bir grafik simgesi bulunur. Fare bu simgenin üzerine getirildiğinde,
seçilen zaman aralığına ait veri için hızlı bir grafik görüntülenir;
fare simgeden uzaklaştırıldığında grafik kapanır. Böylece operatör,
ayrı bir trend ekranına geçmeden mevcut değerin yakın geçmişteki
davranışını hızlıca kontrol edebilir.
Hızlı erişim yaklaşımı
Bu yaklaşım, sayısal gösterimin yanında kısa süreli bir trend bağlamı
sağlar. Ani yükselme, düşme, dalgalanma veya değer değişiminin sürekliliği
gibi bilgiler tek bir kontrol üzerinden hızlıca görülebilir.
Trend neden değerlidir?
Tek bir anlık değer, prosesin o anda nerede olduğunu gösterir. Trend ise
değerin hangi yönde ve ne hızda değiştiğine ilişkin ek
bağlam sağlar. Bu nedenle hızlı grafik, sayısal gösterimi tamamlayan
yardımcı bir inceleme aracıdır.
SCADA İçin Kullanım Alanları
LBBASIT_GOSTERGE, özellikle ekranda çok sayıda analog veya hesaplanmış değerin
kompakt biçimde gösterilmesi gereken SCADA sayfalarında değerlendirilebilir.
Sayısal değer doğrudan okunurken, eşik renkleri ve isteğe bağlı yanıp sönme
özellikleri değerin işletme açısından dikkat gerektiren bir bölgede olup
olmadığına ilişkin ek bir görsel katman sağlayabilir.
Sıcaklık
Fırın, kazan, tank, proses hattı ve makine sıcaklıklarının kompakt sayısal gösteriminde kullanılabilir.
Basınç
Hat, tank ve ekipman basıncı gibi sayısal proses değerlerinin hızlı okunmasını sağlar.
Seviye / Debi
Tank seviyesi, sıvı veya gaz debisi gibi sürekli değişkenlerin kompakt gösteriminde kullanılabilir.
Elektriksel Değerler
Gerilim, akım, güç, frekans veya benzeri ölçümlerin doğrudan sayısal olarak sunulmasında değerlendirilebilir.
Makine Değerleri
Devir, hız, titreşim, sıcaklık ve diğer makine ölçümlerinin ekran üzerinde izlenmesine uygundur.
Genel Proses
Minimum ve maksimum çalışma aralığı bulunan farklı sürekli proses değişkenleri için genel amaçlı sayısal gösterge olarak kullanılabilir.
Aşağıdaki özellikler, kontrolün temel sayısal gösterim yapısını, görünümünü,
eşik davranışını, uyarı mekanizmasını ve hızlı grafik özelliğini yapılandırır.
| Özellik |
Türkçe karşılığı |
Varsayılan |
Açıklama |
UCType |
Kontrol Tipi |
LBBASIT_GOSTERGE |
Kullanıcı kontrolünün tipini tanımlar. |
UpdateInterval |
Güncelleme Aralığı |
1000 ms |
Kontrolün veri güncelleme aralığını belirler. |
DecimalPoint |
Ondalık Hane |
0 |
Sayısal gösterimde kullanılacak ondalık hane ayarını belirler. |
UCBackColor |
Kontrol Arka Renk |
Black |
Kontrolün arka plan rengini belirler. |
UCForeColor |
Kontrol Yazı Rengi |
Lime |
Kontrolün temel ön plan/gösterim rengini belirler. |
UCFont |
Kontrol Yazı Tipi |
Arial Narrow 8.25 Bold |
Kontrolün yazı tipi ayarını belirler. |
DecimalSeperatorColor |
Ondalık Ayırıcı Rengi |
Lime |
Ondalık ayırıcının rengini belirler. |
ValueFormat |
Değer Biçimi |
00.00 |
Sayısal değerin segment gösteriminde hangi biçimde sunulacağını belirler. |
UseSigned |
Signed Kullan |
false |
İmzalı değer gösteriminin kullanılıp kullanılmayacağını belirler. |
OffSegmentsColor |
Off Segment Renk |
5 |
Aktif olmayan segmentlerin gösteriminde kullanılan değeri belirler. |
| Özellik |
Türkçe karşılığı |
Varsayılan |
Açıklama |
UseThreadhold |
Eşik Kullan |
false |
Eşik tabanlı renk değişiminin kullanılmasını sağlar. |
ThreadholdValue1 |
Eşik Değeri 1 |
50 |
Birinci eşik seviyesini belirler. |
ThreadholdColor1 |
Eşik Rengi 1 |
Yellow |
Birinci eşik için kullanılacak rengi belirler. |
ThreadholdValue2 |
Eşik Değeri 2 |
100 |
İkinci eşik seviyesini belirler. |
ThreadholdColor2 |
Eşik Rengi 2 |
Red |
İkinci eşik için kullanılacak rengi belirler. |
UseSoundWarning |
Sesli Uyarı Kullan |
false |
Tanımlanan sesli uyarı davranışının kullanılıp kullanılmayacağını belirler. |
UseBlink |
Blink Kullan |
false |
Değer gösteriminde yanıp sönme davranışını etkinleştirir. |
BlinkSpeed |
Göz Kırpma Hızı |
500 ms |
Yanıp sönme hızını belirler. |
| Özellik |
Türkçe karşılığı |
Varsayılan |
Açıklama |
UseFastGraph |
Hızlı Grafiği Kullan |
false |
Kontrol üzerinde hızlı grafik simgesinin ve hızlı trend görüntülemenin kullanılmasını sağlar. |
FastGraphTimeInterval |
Hızlı Grafik Zaman Aralığı |
Last30minutes |
Fare ile hızlı grafik açıldığında gösterilecek veri zaman aralığını belirler. |
| Seçenekler Kümesi değeri |
Türkçe karşılığı |
Gösterilen zaman |
Last10minutes |
Son 10 Dakika |
Son 10 dakikalık veri |
Last30minutes |
Son 30 Dakika |
Son 30 dakikalık veri |
Last1hour |
Son 1 Saat |
Son 1 saatlik veri |
Last3hours |
Son 3 Saat |
Son 3 saatlik veri |
Last6hours |
Son 6 Saat |
Son 6 saatlik veri |
Last12hours |
Son 12 Saat |
Son 12 saatlik veri |
Last1day |
Son 1 Gün |
Son 1 günlük veri |
Örnek Gösterim Senaryoları
| Senaryo |
Gösterim yaklaşımı |
Ek görsel bilgi |
| Normal proses değeri |
Sabit dijital segment gösterim |
Temel renk |
| Birinci eşik |
Sayısal değer aynı şekilde gösterilir |
Eşik Rengi 1 |
| İkinci eşik |
Sayısal değer aynı şekilde gösterilir |
Eşik Rengi 2 |
| Dikkat gerektiren durum |
Değer gösterimi devam eder |
Yanıp sönme |
| Değişimin incelenmesi |
Anlık değer gösterilir |
Hızlı grafik |
SCADA Ekran Tasarımında Önerilen Yaklaşım
Okunabilirlik
Dijital rakamların ekran çözünürlüğü ve operatörün bakış mesafesi dikkate alınarak yeterli büyüklükte kullanılması önemlidir.
Renk Anlamı
Eşik renkleri proje içinde tutarlı bir anlam taşımalı; aynı renk farklı ekranlarda farklı durumları ifade edecek şekilde kullanılmamalıdır.
Trend Bağlamı
Değerin geçmiş davranışı önemliyse Hızlı Grafik özelliği ilgili göstergelerde etkinleştirilebilir.
LBBASIT_GOSTERGE, sade dijital segment yapısını yalnızca
anlık sayısal değer göstermek için değil, değerin işletme durumunu görsel
olarak desteklemek için de kullanabilen kompakt bir SCADA kullanıcı
kontrolüdür.
İki seviyeli eşik renkleri, yanıp sönme ve
Hızlı Grafik özellikleri birlikte değerlendirildiğinde,
küçük bir ekran alanı içerisinde hem anlık değeri hem de değerin durumu ve
yakın geçmişteki davranışı hakkında ek bilgi sunulabilir.
Ana fikir
Anlık değer → eşik durumu → görsel renk / blink → gerekirse hızlı trend.
Böylece tek bir sayısal gösterim, operatöre birden fazla izleme katmanı sunabilir.