Hızlı Durum Algılama
Operatöre sayısal değeri okumadan önce prosesin belirlenen durumunu görsel olarak fark ettirir.
LEDBULB, sayısal bir proses değerinin tamamını operatöre göstermek yerine, o değerin belirli bir koşulu karşılayıp karşılamadığını veya hangi durum aralığında bulunduğunu tek bakışta anlaşılabilecek bir LED davranışına dönüştürmek için kullanılır.
Bu yaklaşım özellikle büyük SCADA ekranlarında değerlidir. Operatörün her noktadaki sayısal değeri okumak yerine, önemli durumları renk, görünürlük veya yanıp sönme üzerinden hızlıca fark etmesi sağlanabilir. HMI/SCADA tasarımında renklerin canlı veri ve alarm durumlarını öne çıkarmak için kullanılması, endüstriyel HMI tasarım kılavuzlarında da vurgulanan bir yaklaşımdır.
Sayısal veri doğrudan gösterilmek yerine anlamlı bir görsel duruma çevrilir: veri değişir → durum belirlenir → LED görünümü değişir.
Operatöre sayısal değeri okumadan önce prosesin belirlenen durumunu görsel olarak fark ettirir.
State1Color, State2Color ve
State3Color ile üç farklı durum için ayrı LED
renkleri tanımlanabilir.
Yanıp sönme ve sesli uyarı gibi davranışlar, kritik durumların görsel ve işitsel olarak daha belirgin hale getirilmesini sağlar.
Sabit değer alarmında, veri belirlenen alt sınırın altında kaldığında LED'in gizlenmesi seçilebilir; koşul aşıldığında LED yeniden görünür hale gelir.
LEDBULB için LED şekli tek bir görünüme bağlı değildir.
LBSekil Seçenekler Kümesi ile LED'in temel geometrisi
değiştirilebilir. Böylece aynı veri mantığı, ekranın grafik tasarımına
uygun farklı LED biçimleriyle sunulabilir.
State1Color
State2Color
State3Color
| Teknik Değer | Türkçe Karşılığı | Kullanım Amacı |
|---|---|---|
Threedimention |
3 Boyutlu | LED'in üç boyutlu görsel yapısını kullanır. |
Ellipse |
Elips | Kompakt ve klasik LED/lamba görünümü sağlar. |
Rectangle |
Dikdörtgen | Durum kutusu veya dikdörtgen gösterim alanlarında kullanılabilir. |
Diamond |
Elmas | Özellikle ekipman sembolleri veya yönsel grafiklerde farklılaşmış durum işareti sağlar. |
LED şekli, renk ve alarm davranışı birbirinden bağımsız tasarım katmanları olarak düşünülebilir. Böylece aynı durum mantığı, farklı proses ekranlarında farklı görsel dillerle kullanılabilir.
LEDBULB'ün en önemli özelliklerinden biri, bağlandığı verinin yalnızca
"var/yok" şeklinde değerlendirilmek zorunda olmamasıdır. Seçilen
AlarmType değerine göre veri, eşiklerle karşılaştırılarak
LED'in açık/kapalı, renkli veya yanıp sönen bir duruma dönüşebilir.
Sağlanan çalışma algoritmasında üç renkli mod,
Alt Sınır ve Orta Sınır üzerinden
üç veri aralığı oluşturur: alt sınırın altı, alt sınır ile orta
sınır arası ve orta sınırın üzeri. MaxValue özelliği
kontrolün genel aralık tanımında bulunmakla birlikte, sağlanan
çalışma kodundaki üç renkli karşılaştırmanın doğrudan kullandığı
sınırlar bunlardır.
LEDBULB kontrolünün en güçlü özelliklerinden biri, bağlı verinin yalnızca okunup LED'in açılması veya kapanmasıyla sınırlı olmamasıdır. Alarm Türü seçimine göre aynı veri farklı değerlendirme yöntemlerinden geçirilebilir ve sonuçta LED'in görünürlüğü, rengi ve yanıp sönme davranışı değiştirilebilir.
Bu yapı sayesinde tek bir LED kontrolü; basit bir durum göstergesi, iki seviyeli renk göstergesi, üç seviyeli durum göstergesi veya kritik durumlarda yanıp sönen bir uyarı göstergesi olarak kullanılabilir. Ayrıca Sabit Değer Alarmı ile verinin yalnızca seviyesini değil, belirli bir süre boyunca değişip değişmediğini de izlemek mümkündür.
Veri okunur → seçilen Alarm Türüne göre değerlendirilir → eşiklerle karşılaştırılır → LED durumu belirlenir → gerekiyorsa renk, yanıp sönme ve sesli uyarı uygulanır.
Normalwith2states, LEDBULB'ün en temel çalışma
yöntemlerinden biridir. Bu yöntemde LED için temel olarak
iki durum bulunur: LED'in kapalı olduğu durum
ve LED'in açık olduğu durum.
Kontrole bağlanan veri Alt Sınır ile karşılaştırılır. Veri Alt Sınır'ın altında kaldığında LED kapalıdır. Veri Alt Sınır değerine ulaştığında veya bu değeri geçtiğinde LED açılır.
Bu yöntem özellikle bir proses koşulunun gerçekleşip gerçekleşmediğini göstermek için uygundur. Örneğin bir ekipmanın çalıştığını belirleyen ölçüm değeri belirli bir seviyeye ulaştığında LED yanabilir.
Bir pompanın çalışma durumunun akım değeri üzerinden izlenmesi durumunda, akım belirlenen Alt Sınır'ın altında iken LED kapalı tutulabilir. Akım bu sınırı geçtiğinde LED yanarak pompanın çalıştığını görsel olarak belirtebilir.
Coloredwith2states, iki durumlu yapıyı
renk bilgisiyle zenginleştirir. LED her iki
durumda da görünür kalabilir; ancak bağlı verinin bulunduğu
aralığa göre farklı renkler kullanılır.
Veri Alt Sınır'ın altında olduğunda
State1Color ile tanımlanan Renk 1
kullanılır. Veri Alt Sınır değerine ulaştığında veya bu değeri
geçtiğinde ise State2Color ile tanımlanan
Renk 2 kullanılır.
Bu yaklaşım, LED'in yalnızca açık veya kapalı olmasından daha fazla bilgi taşımasını sağlar. Operatör LED'in yanıp yanmadığına ek olarak hangi durumda bulunduğunu renk üzerinden algılayabilir.
Renk 1 ve Renk 2 için kullanılacak renkler uygulamanın anlamına göre yapılandırılabilir. Böylece LEDBULB, örneğin düşük/yeterli, beklemede/çalışıyor veya normal/uyarı gibi iki durumlu görsel bildirimlerde kullanılabilir.
Coloredwith3states, LEDBULB'ün daha ayrıntılı
durum gösterimi sağlayan çalışma yöntemidir. Bu yöntemde
iki eşik kullanılarak veri üç ayrı aralığa
ayrılır ve her aralık için farklı bir LED rengi tanımlanabilir.
İlk sınır Alt Sınır, ikinci sınır ise Orta Sınır olarak değerlendirilir. Böylece veri; düşük durum, ara durum ve yüksek durum olmak üzere üç farklı çalışma bölgesine ayrılır.
Birinci aralıkta State1Color, ikinci aralıkta
State2Color ve üçüncü aralıkta
State3Color kullanılır. Böylece tek bir LED,
üç farklı proses seviyesini aynı anda ayırt edebilecek
görsel bir gösterime dönüşür.
| Veri Aralığı | LED Rengi | Anlamlandırma |
|---|---|---|
Veri < Alt Sınır |
State1Color |
Birinci durum |
Alt Sınır ≤ Veri < Orta Sınır |
State2Color |
İkinci durum |
Veri ≥ Orta Sınır |
State3Color |
Üçüncü durum |
Bu yapı; proses sıcaklığı, basınç, seviye, yük, akım veya benzeri analog değerlerin üç kademeli durum özeti olarak gösterilmesinde kullanılabilir. Örneğin bir proses değeri normal bölgeden uyarı bölgesine geçtiğinde ikinci renk, kritik bölgeye ulaştığında ise üçüncü renk gösterilebilir.
Sıcaklık değeri Alt Sınır'ın altında iken birinci renk, Alt Sınır ile Orta Sınır arasında ikinci renk, Orta Sınır ve üzerinde ise üçüncü renk kullanılabilir. Böylece operatör sıcaklığın hangi çalışma bölgesinde olduğunu sayısal değeri okumadan da hızlı biçimde fark edebilir.
Normalflashwith2states, iki durumlu LED mantığını
yanıp sönme davranışı ile birleştirir.
Burada kritik veya belirlenen koşul oluştuğunda LED yalnızca
açık hale gelmez; aynı zamanda yanıp sönerek operatörün
dikkatini daha güçlü biçimde çekebilir.
Veri Alt Sınır'ın altında olduğunda LED kapalıdır. Veri Alt Sınır'a ulaştığında veya geçtiğinde LED aktif hale gelir ve yanıp sönme başlar.
Bu çalışma biçiminde LED'in sabit yanması yerine hareketli bir görsel uyarı oluşturulur. Böylece özellikle operatörün dikkatini çekmesi gereken durumlar statik göstergeler arasında daha kolay fark edilebilir.
Coloredflashwith2states, iki renkli durum
mantığına yanıp sönme özelliğini ekler. Böylece LED'in
bulunduğu durum hem renk hem de
hareket ile ifade edilir.
Veri Alt Sınır'ın altında olduğunda LED
State1Color ile sabit biçimde gösterilir.
Veri Alt Sınır'a ulaştığında veya geçtiğinde LED
State2Color'a geçer ve yanıp sönmeye başlar.
Bu yapı özellikle ikinci durumun yalnızca farklı bir proses seviyesi değil, operatörün ayrıca dikkat etmesi gereken bir koşul olduğu uygulamalarda anlamlıdır.
Coloredflashwith3states, üç durumlu renk mantığının
daha gelişmiş biçimidir. Veri üç farklı aralıkta üç farklı
renkle gösterilir ve üçüncü durum ayrıca
yanıp sönme davranışıyla vurgulanır.
Veri Alt Sınır'ın altında olduğunda birinci renk sabit olarak gösterilir. Veri Alt Sınır ile Orta Sınır arasında olduğunda ikinci renk sabit olarak gösterilir. Veri Orta Sınır'a ulaştığında veya geçtiğinde üçüncü renk etkinleşir ve LED yanıp sönmeye başlar.
Bu yöntem, üç seviyeli bir proses durumunun içinde özellikle üçüncü seviyenin daha yüksek görsel öncelikle gösterilmesini sağlar. Böylece operatör yalnızca durumun değiştiğini değil, en yüksek tanımlı durum bölgesine ulaşıldığını de hızlı biçimde fark edebilir.
Bir proses basıncında düşük bölge birinci renk, normal/uyarı bölgesi ikinci renk ve kritik basınç bölgesi üçüncü renk olarak tanımlanabilir. Kritik bölgeye ulaşıldığında üçüncü renk ile birlikte LED'in yanıp sönmesi, durumun diğer seviyelerden daha belirgin olmasını sağlar.
Constantdataalarm, diğer alarm türlerinden farklı
olarak verinin belirli bir eşik değerini geçip geçmediğinden
çok, verinin belirlenen süre boyunca değişmeden
kalmasını izler.
Kontrol yeni bir veri okuduğunda bu değer önceki referans değerle karşılaştırılır. Veri değişmişse yeni değer referans olarak kabul edilir ve sabit kalma süresi yeniden başlatılır. Veri değişmeden kalmaya devam ederse geçen süre izlenir.
Veri belirlenen zaman sınırını aşacak şekilde aynı kalırsa sabit değer alarmı oluşur. Kaynak algoritmada bu durumda LED kırmızı duruma geçirilmekte, yanıp sönme etkinleştirilmekte ve Sesli Uyarı Kullan etkinse sesli uyarı oluşturulmaktadır.
Klasik eşik alarmı "Değer belirli bir seviyeyi geçti mi?" sorusuna cevap verirken, sabit değer alarmı "Değer beklenen süre boyunca değişmeden kaldı mı?" sorusuna cevap verir.
Normal işletmede sürekli değişmesi beklenen bir sensör değerinin uzun süre tamamen aynı kalması; sensörün, haberleşmenin veya veri güncelleme mekanizmasının incelenmesini gerektiren bir durum olabilir. LEDBULB'ün sabit değer alarmı bu tür durumların görsel olarak fark edilmesine yardımcı olabilir.
LEDBULB'ün alarm türleri aslında aynı verinin farklı görsel anlatım biçimleridir. Seçim yapılırken yalnızca LED'in rengi değil, operatöre verilmek istenen bilginin türü dikkate alınmalıdır.
| Çalışma Yaklaşımı | Durum Sayısı | Renk | Yanıp Sönme | Ana Amaç |
|---|---|---|---|---|
Normalwith2states |
2 | Tek görünüm | Hayır | Basit açık/kapalı durum gösterimi |
Coloredwith2states |
2 | 2 renk | Hayır | İki farklı durumun renk ile ayrılması |
Coloredwith3states |
3 | 3 renk | Hayır | Üç seviyeli proses durumunun gösterimi |
Normalflashwith2states |
2 | Tek görünüm | Evet | Kritik koşulun hareket ile vurgulanması |
Coloredflashwith2states |
2 | 2 renk | Evet | Renk + hareket ile durum vurgulama |
Coloredflashwith3states |
3 | 3 renk | Üçüncü durumda | Üç seviyeli durum içinde kritik seviyeyi öne çıkarma |
Constantdataalarm |
Zamana bağlı | Alarm durumuna bağlı | Alarm durumunda | Verinin belirlenen süre boyunca değişmemesini izleme |
LEDBULB'de Alarm Türü yalnızca bir alarm seçeneği değildir; bağlı verinin operatöre hangi görsel dil ile anlatılacağını belirleyen temel çalışma yaklaşımıdır.
Kaynak kodunda bu davranışlar, kontrolün güncelleme döngüsünde okunan veri üzerinden değerlendirilir. Üç renkli ve yanıp sönmeli modlarda eşik karşılaştırmaları doğrudan LED rengi ve yanıp sönme durumuna aktarılır.
Constantdataalarm, LEDBULB'ün klasik eşik alarmından farklı çalışan özel bir alarm yaklaşımıdır. Burada yalnızca verinin hangi değerde olduğu değil, değerin belirli bir süre boyunca değişip değişmediği izlenir.
Sağlanan algoritmada yeni okunan değer önce referans değerle karşılaştırılır.
Değer değiştiğinde referans zamanı güncellenir. Değer aynı kalmaya devam
ederse geçen süre hesaplanır; bu süre ConstantValueTimeLimit
ile belirlenen zaman sınırını geçtiğinde LED kırmızıya geçirilir,
yanıp sönme etkinleştirilir ve sesli uyarı seçilmişse ses üretilir.
Bir motorun akım, hız veya basınç değerinin normalde sürekli değişmesi bekleniyorsa; değer belirlenen süre boyunca hiç değişmiyorsa veri güncellenmiyor olabilir. LEDBULB bu durumda yalnızca "değer yüksek mi?" sorusunu değil, "değer hâlâ değişiyor mu?" sorusunu da görsel olarak izlemeye yardımcı olabilir.
ConstantValueHideLED, sabit değer alarmının dikkat çekici
özelliklerinden biridir. Kaynak algoritmada Sabit Veri Sınırı Kullan
etkin olduğunda veri Alt Sınırın altında ise LED
koyu gri renkte tutulur ve yanıp sönme kapatılır. Veri bu koşulun
dışına çıktığında sabit veri süresi yeniden değerlendirilir.
Düşük seviyedeki veya proses açısından önemsiz kabul edilen değerlerde LED'in ekranda gereksiz görsel gürültü oluşturmasını önlemek için kullanılabilir. Böylece LED yalnızca anlamlı çalışma aralığına girildiğinde veya alarm koşulu oluştuğunda operatörün dikkat alanına taşınabilir.
LED'in gizlenmesi, "veri yok" veya "cihaz arızalı" anlamına otomatik olarak gelmez. Tasarımda LED'in görünmemesinin ne anlama geldiği operatör açısından açıkça tanımlanmalıdır.
UseSoundWarning etkin olduğunda seçilen kritik koşullarda
sesli uyarı üretilebilir. Kaynak algoritmada eşik koşulu oluştuğunda
SESKULLAN kontrol edilerek sesli uyarı çağrısı yapılmaktadır.
Ses, LED'in görsel durumuna ek bir kanal oluşturur. Bu yaklaşım özellikle operatörün sürekli aynı bölgeye bakmasının mümkün olmadığı durumlarda dikkat çekici olabilir. Endüstriyel HMI örneklerinde de alarm durumunun renk ve yanıp sönme ile birlikte sesli uyarı ile desteklenebildiği görülmektedir.
Sesli uyarı, her veri değişiminde kullanılacak genel bir bildirim yerine gerçekten operatör dikkatini gerektiren durumlara ayrılmalıdır. Aksi halde sürekli ses üreten ekranlar alarm yorgunluğuna yol açabilir. Renk ve ses anlamlarının tesis genelinde tutarlı olması da önemlidir.
LEDBULB'ün küçük ve hızlı okunabilen yapısı, çok sayıda proses bilgisinin aynı ekran üzerinde özetlenmesi gereken SCADA sayfalarında özellikle kullanışlıdır. Aşağıdaki örnekler, kontrolün farklı alarm ve durum yöntemleriyle nasıl değerlendirilebileceğini gösterir.
Motor akımı veya çalışma geri bildirimi belirli bir eşiği geçtiğinde LED'in açılması; kritik durumda yanıp sönmesi.
Düşük, normal ve yüksek sıcaklık bölgelerinin üç farklı LED rengiyle özetlenmesi.
Alt sınır altında bir renk, normal aralıkta ikinci renk ve yüksek seviyede üçüncü renk kullanılması.
Sabit değer alarmı ile sensör veya proses değerinin belirlenen süre boyunca değişmemesi durumunun fark edilmesi.
Pompa, fan, kompresör, vana veya benzeri ekipmanların durumlarının küçük LED'lerle kompakt biçimde özetlenmesi.
Üçüncü durum renginde yanıp sönme ve isteğe bağlı sesli uyarı ile kritik seviyenin öne çıkarılması.
Aşağıdaki tablo, verilen kaynak kodundaki LEDBULB özelliklerini EOS terminoloji sözlüğündeki karşılıklarla birlikte özetler.
| Özellik | EOS Türkçe Karşılığı | Varsayılan | Açıklama |
|---|---|---|---|
UCType |
Kontrol Tipi | LEDBULB |
Kontrolün EOS SCADA içindeki User Control tipini tanımlar. |
UpdateInterval |
Güncelleme Aralığı | 1000 ms |
Kontrolün veri güncelleme aralığını belirler. |
DecimalPoint |
Ondalık Hane | 0 |
Sayısal değer değerlendirmesinde kullanılan ondalık gösterim ayarını belirler. |
UCBackColor |
Kontrol Arka Renk | Transparent |
Kontrolün genel arka plan rengini belirler. |
UCForeColor |
Kontrol Yazı Rengi | Black |
Kontrolün temel ön plan/yazı rengini belirler. |
UCFont |
Kontrol Yazı Tipi | Arial Narrow, 8.25 pt, Bold |
Kontrolün temel yazı tipi ayarını belirler. |
LEDType |
LED Tipi | Ellipse |
LED'in geometrik şeklini belirler. |
AlarmType |
Alarm Türü | Normalwith2states |
Verinin LED davranışına nasıl dönüştürüleceğini belirleyen durum/alarm yöntemidir. |
MinValue |
Minimum Değer | 50 |
Kontrolün yapılandırılmış alt değer sınırını tanımlar. |
MedValue |
Orta Değer | 75 |
Üç durumlu renkli değerlendirmede orta sınır olarak kullanılabilen değeri tanımlar. |
MaxValue |
Maksimum Değer | 100 |
Kontrolün yapılandırılmış üst değer sınırını tanımlar. |
State1Color |
Durum1 Renk | Lime |
Birinci LED durumunda kullanılacak rengi belirler. |
State2Color |
Durum2 Renk | Yellow |
İkinci LED durumunda kullanılacak rengi belirler. |
State3Color |
Durum3 Renk | Red |
Üçüncü LED durumunda kullanılacak rengi belirler. |
BorderColor |
Kenarlık Rengi | Gray |
LED kenarlığının rengini belirler. |
BorderWidth |
Kenarlık Genişliği | 4 |
LED kenarlığının genişliğini belirler. |
UseSoundWarning |
Sesli Uyarı Kullan | false |
Tanımlı kritik durumlarda sesli uyarının kullanılmasını belirler. |
UseConstantValueAlarm |
Sabit Değer Alarmı Kullan | false |
Sabit veri alarmı davranışının kullanılıp kullanılmayacağını belirler. |
ConstantValueTimeLimit |
Sabit Değer Zaman Limiti | 660000 ms |
Değer değişmeden kaldığında alarm oluşması için gereken zaman sınırını belirler. |
ConstantValueHideLED |
Sabit Değer Gizleme LED | false |
Sabit değer alarmı sırasında belirlenen alt koşulda LED'in gizlenmesini sağlayan seçenektir. |
LEDBULB küçük bir kontrol olduğu için çok sayıda ekipman veya durumun tek ekranda özetlenmesinde güçlü bir araçtır. Ancak LED'in anlamı, renk ve yanıp sönme davranışları ekran genelinde tutarlı olmalıdır.
Bu yaklaşım, renklerin canlı veri ve alarm bilgilerini öne çıkarmak için kullanılmasını öneren HMI tasarım ilkeleriyle uyumludur. Rockwell'in PlantPAx grafik yaklaşımında da renklerin özellikle canlı veri ve alarmları vurgulamak için ayrılması önerilmektedir.
Kırmızı, sarı veya yeşil gibi renklerin tesisteki anlamı standartlaştırılmalı; kritik durumlarda mümkün olduğunda yanıp sönme, ses veya tamamlayıcı bir metin/ikon ile anlam güçlendirilmelidir. Böylece yalnızca renk ayrımına bağımlı bir operatör arayüzü oluşturulmaz.
LEDBULB (BASİT LED LAMBASI), küçük boyutuna rağmen SCADA ekranlarında güçlü bir durum anlatım aracıdır. Bağlı veriyi açık/kapalı, renkli, yanıp sönen veya sabit değer alarmı davranışlarına dönüştürebilmesi, onu yalnızca bir LED görselinden daha kapsamlı bir kullanıcı kontrolü haline getirir.
Üç ayrı durum rengi, farklı LED şekilleri, sesli uyarı, kritik durumda yanıp sönme ve sabit değerin belirlenen koşul altında gizlenebilmesi; aynı kontrolün ekipman durumu, proses seviyesi, alarm özeti, veri güncellenme durumu ve kritik işletme koşulları gibi farklı amaçlarla kullanılmasına olanak verir.
LEDBULB = veri değerini operatörün hızlı algılayabileceği görsel bir duruma dönüştüren kompakt SCADA göstergesi.