DARBELİ DÜĞME (PUSH BUTTON) Hakkında

DARBELİ DÜĞME (PUSH BUTTON), operatörün SCADA ekranındaki bir butona tıklamasıyla kontrolcüye bir komut dizisi gönderen kullanıcı kontrolüdür. Kontrolün amacı, bir değeri sürekli açık tutmak değil; kısa süreli bir komut darbesi oluşturmaktır.

PUSH_BUTTONKOMUT HAZIR
PUSHCOMMAND
ON1 / Girilen ON Değeri
→
OFF0 / Girilen OFF Değeri

Bu nedenle PUSH_BUTTON; başlatma, tetikleme, sıfırlama, onaylama veya benzeri kısa süreli kontrol komutlarının gönderildiği SCADA ekranlarında kullanılabilecek bir yapıdadır. Gerçek uygulamadaki komutun anlamı, butonun bağlandığı kontrolcü etiketi ve proses mantığı tarafından belirlenir.

Önemli: PUSH_BUTTON bir görüntüleme kontrolü değildir. Kontrolcüye veri yazdığı için yanlış yapılandırılması veya yetkisiz kullanılması proses davranışını etkileyebilir. Bu nedenle yetkilendirme ve doğru etiket bağlantısı kritik konulardır.

TEK ÇALIŞMA MODU: PUSH

PUSH_BUTTON yalnızca PUSH modunda çalışır. Bu kullanıcı kontrolünde TACT modu bulunmaz. Dolayısıyla operatörün butonu basılı tuttuğu süre boyunca sürekli ON değeri gönderen bir TACT davranışı bu kontrolün çalışma modeli değildir.

PUSH — Darbeli Düğme

Butona tıklanır; önce ON değeri, belirlenen aralıktan sonra OFF değeri gönderilir. Kaynak kodundaki kontrol tipi PUSH_BUTTON için kullanılan çalışma biçimi budur.

TACT — Bu kontrolde yok

TACT/Basılı Tutmalı Düğme olarak adlandırılabilecek davranış bu kullanıcı kontrolüne ait değildir. PUSH_BUTTON için ayrıca TACT seçeneği sunulmaz.

PUSH_BUTTON için temel kural

PUSH_BUTTON = tıkla → ON değerini gönder → belirlenen süreyi bekle → OFF değerini gönder. Kontrolün dokümantasyonunda TACT ve PUSH seçenekleri arasında seçim yapılacağı şeklinde bir yapı bulunmamaktadır; bu kontrolün tek modu PUSH'tur.

PUSH Komut Dizisi

PUSH davranışını SCADA–kontrolcü iletişimi açısından aşağıdaki sıra ile düşünebiliriz. ON ve OFF değerleri uygulamanın yapılandırmasına göre 1 ve 0 olabilir; kullanıcı tarafından farklı değerler kullanılıyorsa aynı mantık bu değerler üzerinden yürütülür.

1Operatör tıklar
→
ON1 veya girilen ON değeri
→
OFF0 veya girilen OFF değeri
Temel çalışma:
Tıklama → ON değeri → belirlenen aralık → OFF değeri

Not: Verilen PUSH_BUTTON kaynak kodunda ayrı bir zaman aralığı özelliği gösterilmemektedir. Bu nedenle bu sayfa, kullanıcı tarafından belirtilen PUSH çalışma mantığını esas alır ve kaynak kodunda bulunmayan bir özellik adı uydurmaz.

Endüstriyel HMI yazılımlarında benzer momentary/push düğmelerde basma ve bırakma durumlarının veri kaynağına farklı değerler göndermesi yaygın bir tasarım yaklaşımıdır. Rockwell FactoryTalk View dokümantasyonunda momentary push button için basıldığında State 1, bırakıldığında State 0 değerinin veri kaynağına gönderildiği açıklanmaktadır. Ayrıca hold time gibi ayarların çok kısa komut darbelerinin veri kaynağında kaçırılmasını önlemek için kullanılabildiği belirtilmektedir. citeturn0search0turn0search1

Yetkilendirme — Kritik Güvenlik Katmanı

PUSH_BUTTON kontrolcüye komut gönderdiği için AuthorizationLevel özelliği özellikle önemlidir. Kullanıcının butonu görebilmesi ile butonu çalıştırabilmesi birbirinden ayrı değerlendirilmelidir.

Kaynak kodunda beş yetki seviyesi tanımlanmıştır. Proje tasarımında hangi kullanıcıların komut gönderebileceği, prosesin riskine ve kurumun yetki modeline göre belirlenmelidir.

Yetki YokNone
İzlemeMonitor
İşletmeOperation
MühendislikEngineering
Süper KullanıcıSuperuser

Yetki kontrolü göz ardı edilmemelidir

Yanlış yetkilendirilmiş bir kullanıcının komut göndermesi, bağlı olduğu kontrolcüde istenmeyen bir işlem başlatabilir. WinCC dokümantasyonunda da grafik nesneleri için kullanıcı yetkilendirmesi atanabildiği ve uygun yetkiye sahip olmayan kullanıcının nesneyi çalıştıramayacağı belirtilmektedir. citeturn0search24

Bu nedenle PUSH_BUTTON; özellikle pompa, motor, vana, kesici, üretim başlatma/durdurma veya başka bir aktüatörü etkileyen komutlara bağlandığında uygun yetki seviyeleri, kullanıcı yönetimi ve proses güvenlik mantığıyla birlikte ele alınmalıdır.

Buton Görünümü ve Durumları

PUSH_BUTTON'ın görsel durumu, operatöre butonun normal ve basılmış hallerini ayırt ettirecek şekilde yapılandırılabilir. Kaynak kodunda varsayılan ve basılmış durum için ayrı metin ve renk alanları bulunmaktadır.

Özellik Türkçe Karşılığı Varsayılan Açıklama
ButtonType Buton Türü Circular Butonun geometrik şeklini belirler.
ButtonAlpha Buton Alfa 20 Buton görünümünde kullanılan alfa/şeffaflık değeridir.
ButtonLabelEffect Buton Etiket Efekti true Buton etiketine görsel efekt uygulanıp uygulanmayacağını belirler.
DefaultText Varsayılan Metin PUSH Butonun normal durumundaki metni belirler.
PressedText Basılı Metin PUSH Butonun basılmış durumundaki metni belirler.
DefaultButtonColor Varsayılan Buton Rengi Red Normal durumdaki buton rengidir.
PressedButtonColor Basılı Buton Rengi Lime Basılmış durumdaki buton rengidir.
DefaultTextColor Varsayılan Metin Rengi Black Normal durumdaki metin rengidir.
PressedTextColor Basılı Metin Rengi Black Basılmış durumdaki metin rengidir.

Buton Şekli — Seçenekler Kümesi

Teknik Değer Türkçe
Circular Daire
Rectangular Dikdörtgen
Elliptical Elips

Genel Özellikler

Özellik Türkçe Karşılığı Varsayılan Açıklama
UCType Kontrol Tipi PUSH_BUTTON Kullanıcı kontrolünün tipini tanımlar.
UpdateInterval Güncelleme Aralığı 1000 ms Kontrolün varsayılan güncelleme aralığını belirler.
DecimalPoint Ondalık Hane 0 Genel sayısal gösterim ayarıdır.
UCBackColor Kontrol Arka Renk Transparent Kontrolün arka plan rengini belirler.
UCForeColor Kontrol Yazı Rengi Black Kontrolün temel yazı/ön plan rengini belirler.
UCFont Kontrol Yazı Tipi Arial Narrow, 42 pt Kontrolün temel yazı tipini belirler.
LevelThreshold Düzey Eşiği 0.5 Kontrolün kaynak kodunda tanımlanan düzey eşiğidir. Verilen kaynak kodu bu alanın ayrıntılı çalışma algoritmasını açıklamamaktadır.

AuthorizationLevel — Seçenekler Kümesi

AuthorizationLevel, PUSH_BUTTON'ın çalıştırılmasına ilişkin kullanıcı yetki düzeyini belirler. Kaynak kodundaki varsayılan değer Monitor seviyesidir.

Teknik Değer Türkçe Karşılığı Açıklama
None Yetki Yok Yetkilendirme seviyesi verilmez.
Monitor İzleme Kaynak kodundaki varsayılan yetki seviyesidir.
Operation İşletme İşletme seviyesindeki kullanıcılar için kullanılabilir.
Engineering Mühendislik Mühendislik seviyesindeki kullanıcılar için kullanılabilir.
Superuser Süper Kullanıcı En yüksek kaynak kodu yetki seviyesidir.

SCADA Ekranlarında Kullanım Alanları

PUSH_BUTTON'ın kullanım alanı, bağlı olduğu etiketin kontrolcü tarafındaki işlevine göre değişir. Kontrolün kendisi belirli bir proses ekipmanına özel değildir; esas işlevi kısa süreli bir komut dizisi göndermektir.

Proses Başlatma

Bir prosesin veya otomasyon adımının başlatılması için kısa süreli tetikleme komutu göndermek.

Sıfırlama / Yeniden Başlatma

Kontrolcüde tanımlı bir reset veya yeniden başlatma girişini tetiklemek.

Onay / Kabul

Bir kontrolcü veya proses mantığında onay darbesi gerektiren işlemleri tetiklemek.

Aktüatör Komutu

Motor, pompa, vana veya başka bir ekipmana yönelik komut mantığının kontrolcü tarafındaki girişini tetiklemek.

Not: Bu kullanım örnekleri PUSH_BUTTON'ın kendi kaynak kodundan türetilmiş ekipman tanımları değildir; kısa süreli ON/OFF komutunun SCADA/HMI ortamındaki tipik kullanım biçimlerini açıklamak için verilmiştir. Gerçek proses davranışı kontrolcü programına bağlıdır.

Önerilen Yapılandırma Sırası

PUSH_BUTTON doğrudan kontrolcüye komut gönderebildiği için yapılandırma sırasında görsel ayarlardan önce bağlantı ve yetki mantığının netleştirilmesi önemlidir.

1. PUSH_BUTTON eklenir
2. Komut etiketi belirlenir
3. ON ve OFF değerleri doğrulanır
4. Yetki seviyesi belirlenir
5. Normal / basılı görünüm yapılandırılır
6. Kontrollü test gerçekleştirilir

Test ve işletmeye alma

Komut gönderen bir kullanıcı kontrolü doğrudan gerçek aktüatöre bağlanmadan önce test ortamında veya güvenli bir devreye alma prosedürü içinde doğrulanmalıdır. Butonun görsel olarak doğru çalışması, kontrolcüdeki komutun doğru ve güvenli olduğu anlamına gelmez.

Sonuç

PUSH_BUTTON, SCADA ekranında bir kontrolcüye kısa süreli komut göndermek için tasarlanmış, tek modlu PUSH çalışma mantığına sahip bir kullanıcı kontrolüdür.

En kısa tanım:
TIKLA → ON → BEKLE → OFF
Bu kontrol için TACT modu yoktur. Komut gönderen bir kontrol olduğu için doğru etiket, doğru ON/OFF değerleri ve uygun AuthorizationLevel birlikte değerlendirilmelidir.
← Önceki İçeriğe Dön