SLIDER Nedir?

SLIDER, SCADA ekranında bir proses değerinin belirlenmiş minimum ve maksimum aralık içinde görsel olarak seçilmesini ve seçilen değerin kontrolcüye yazılmasını sağlayan bir kullanıcı kontrolüdür. Bu yönüyle klasik doğrusal göstergelerden ayrılır: doğrusal gösterge çoğunlukla izleme amacı taşırken, SLIDER aynı görsel yaklaşımı operatör girişi için kullanır.

Kaydırıcı konumu, değer aralığı, işaretleyici biçimi, tikler, metin tikleri, kenarlık ve döndürme gibi özelliklerle farklı proses ekranlarına uyarlanabilir. Kaynak koddaki SLSliderTur seçenekleri ise kontrolün dört farklı görsel/işlevsel tipte kullanılabildiğini gösterir.

Dikkat — kontrolcüye veri yazılır: SLIDER bir yazma kontrolüdür. Operatörün kaydırıcı üzerinde yaptığı seçim, bağlı kontrolcü değişkeninin/set değerinin değiştirilmesine neden olabilir. Bu nedenle izin seviyesi, minimum-maksimum aralığı ve prosesin güvenli çalışma sınırları birlikte değerlendirilmelidir. HMI/SCADA tarafındaki sınırlar, kontrolcü tarafındaki bağımsız sınır ve interlock mekanizmalarının yerine geçmemelidir.

SLIDER Tipleri — Dört Farklı Görünüm

Verilen görseldeki dört kontrol tipi, kaynak koddaki SLSliderTur seçenekleriyle aynı sırada gösterilmektedir. Her tip, operatörün değeri seçme biçimini ve ekran üzerindeki görsel anlatımı farklılaştırır.

01

Mac Seçim Çubuğu

−10
−5
0
5
10

Mactrackbar, kaynak koddaki ilk SLIDER tipidir. Görsel olarak klasik bir seçim çubuğu yaklaşımını kullanır ve değer seçimini kompakt bir doğrusal ölçek üzerinde sunar.

Kullanım: Operatörün belirli bir analog değeri hızlı biçimde seçmesinin istendiği, ekran alanının sınırlı olduğu veya klasik trackbar görünümünün tercih edildiği ekranlar.

02

3 Konumlu Geçişli Anahtar

HIGH MEDIUM LOW

Switchrocker3way, evlerde kullanılan duvar tipi ışık anahtarına benzer bir geçişli kullanım yapısına sahiptir. Ancak bu kontrol iki konum yerine üç farklı konum sunar: üst, orta ve alt. Her konum farklı bir seçim veya kontrolcüye yazılacak farklı bir değeri temsil edebilir.

Kullanım: Üç kademeli hız seçimi, pompa veya fan çalışma seviyesi, kapasite seçimi, çalışma modu ve operatörün üç farklı komut veya değer arasında seçim yapmasının istendiği uygulamalar.

03

Kaydırıcı

100 80 60 40 20 0

Slider, tanımlanan bir minimum ve maksimum değer aralığı içerisinde sürekli değer seçilmesini sağlayan doğrusal bir kontrol tipidir. Çalışma mantığı açısından Mactrackbar kontrolüne benzer şekilde, operatör kadranı doğrusal ölçek üzerinde hareket ettirerek istediği değeri seçer ve seçilen değer kontrolcüye yazılır. Slider ile Mactrackbar arasındaki temel fark, çalışma yaklaşımından çok görsel tasarım ve değerin kullanıcıya sunuluş biçimidir.

Ölçek: Slider üzerinde değer aralığını gösteren ölçek ve tikler bulunabilir. Kadran, yalnızca önceden belirlenmiş birkaç noktaya bağlı değildir; tanımlanan minimum ve maksimum değer arasındaki aralık içerisinde ara değerlerin de seçilmesine olanak sağlayacak şekilde hareket ettirilebilir.

Mactrackbar ile ilişkisi: Slider ve Mactrackbar, değer seçimi açısından benzer bir doğrusal kaydırma mantığı kullanır. Slider, bu yaklaşımı farklı bir görsel tasarım ve ölçek sunumu ile gerçekleştirir. Bu nedenle iki kontrol, aynı türden sürekli değer seçiminin farklı görsel biçimlerde sunulması olarak düşünülebilir.

Kullanım: Hız, debi, basınç, sıcaklık set değeri, vana konumu, analog çıkış, motor hızı ve benzeri sürekli değişkenlerin operatör tarafından ayarlanması.

04

Seçimli Kaydırıcı

Kapalı Düşük Orta Yüksek Açık

Switchslider, doğrusal kaydırıcı görünümünde çalışan ve kullanıcı tarafından tanımlanan VALUE_POINT_COLLECTION değerleri arasında seçim yapılmasını sağlayan kontrol tipidir. Kaydırıcı kafası, tanımlanan seçim noktaları üzerinde hareket eder ve seçilen noktanın değerini kontrolcüye yazar.

VALUE_POINT_COLLECTION: Her seçim noktası ItemValue ve ItemText bilgilerine sahiptir. Örneğin bir noktada ItemValue = 50 ve ItemText = "Orta" tanımlanabilir. Bu durumda operatör kaydırıcıyı ilgili noktaya getirdiğinde 50 değeri seçilir ve Orta metni bu seçimin açıklaması olarak gösterilir.

Kullanım: Önceden belirlenmiş çalışma kademeleri, hız seviyeleri, pompa veya fan kademeleri, çalışma modları, vana konumları ve belirli değerler arasından seçim yapılması gereken kontrol ekranları.

Kontrolcüye Veri Yazma Mantığı

SLIDER'ın doğrusal gösterge benzeri görünümünün arkasındaki temel fark, operatör etkileşiminin bir giriş olarak değerlendirilmesidir. Operatör işaretleyiciyi hareket ettirdiğinde veya seçim tipine göre bir konum belirlediğinde kontrol, tanımlı değer aralığı içinde bir değer üretir ve bu değer kontrolcüye yazılacak proses/set değeri olarak kullanılabilir.

01Operatör kaydırıcıyı seçer.
→
02Konum, MinValue–MaxValue aralığında bir değere karşılık gelir.
→
03Yetki sınırları doğrulanır.
→
04Seçilen değer yazma işlemi için kullanılır.

Yetkilendirme Neden Önemli?

AuthorizationLevel, SLIDER için yalnızca görsel bir ayar değildir. Kontrolcüye veri yazılabildiği için, hangi kullanıcının hangi seviyede değişiklik yapabileceğinin belirlenmesi operasyonel açıdan önemlidir.

YETKİ

İzleme

Kontrolün bulunduğu ekranın izlenmesi ile yazma yetkisinin birbirinden ayrılması gereken senaryolarda temel seviye olarak kullanılabilir.

YETKİ

İşletme

Operatörün proses işletimi kapsamında belirli set değerlerini değiştirmesinin gerektiği uygulamalarda kullanılabilir.

YETKİ

Mühendislik

Devreye alma, ayar ve mühendislik amaçlı değişikliklerin işletme kullanıcılarından ayrıştırılması gereken durumlarda kullanılabilir.

YETKİ

Süper Kullanıcı

En yüksek erişim seviyesinin gerektiği yönetimsel veya özel bakım senaryolarında değerlendirilebilir.

Önemli: Yetkilendirme seviyesi doğru belirlenmeden kontrolcüye yazma yapan bir SLIDER'ın operatör ekranına eklenmesi önerilmez. Özellikle motor hızı, vana konumu, sıcaklık set değeri, basınç set değeri veya benzeri proses parametrelerinde hem HMI/SCADA yetkilendirmesi hem de kontrolcü tarafındaki limit/interlock mantığı birlikte ele alınmalıdır.

MinValue ve MaxValue — Değer Aralığının Temeli

MinValue ve MaxValue, SLIDER'ın kullanıcıya sunduğu değer aralığının iki temel sınırıdır. Kaydırıcı tipi ne olursa olsun, operatörün seçim alanının anlaşılır ve proses amacına uygun olması gerekir.

Özellik Varsayılan Rolü Örnek kullanım
MinValue 0 Alt değer sınırı 0 % minimum hız, 0 bar, 0 Hz gibi başlangıç değerleri
MaxValue 10 Üst değer sınırı 10 birimlik aralık veya prosesin izin verdiği üst set değeri
DecimalPoint 0 Sayısal gösterimin ondalık hane ayarı Kesirli set değerlerin okunabilir gösterimi

Not: Bu aralık, kontrolün kullanıcı arayüzündeki seçim sınırıdır. Güvenlik açısından kritik sınırlar ayrıca kontrolcü/PLC mantığında doğrulanmalıdır.

İzleyici, Tikler ve İşaretleyiciler

SLIDER'ın yalnızca çalışması değil, operatörün seçtiği değeri hızlı ve doğru algılaması da önemlidir. Bu nedenle kaynak kodda izleyici, tik, metin tikleri ve işaretleyici grupları ayrı ayrı yapılandırılabilir.

İzleyici

TrackerColor, TrackerSize ve TrackerShape kaydırıcının hareketli bölümünün görünümünü belirler.

Tik Yapısı

TickStyle, TickColor, TickFrequency ve TickHeight ölçek üzerindeki işaretlerin görünümünü düzenler.

Tik Öğeleri

TickItems koleksiyonu ile belirli değer noktalarına özel metinler tanımlanabilir. Her öğe ItemValue ve ItemText bilgilerini taşır.

İşaretleyiciler

MarkersStyle, MarkersBevelStyle, MarkersColor ve MarkersSize işaretleyicilerin biçimini ve görünümünü belirler.

Yön, Döndürme ve Kenarlık

SLIDER tek bir yatay görünümle sınırlı değildir. RotationAngle ile kontrolün 0, 90, 180 veya 270 derece yönlendirilmesi mümkündür. Bu özellik özellikle dikey set değeri kontrollerinin veya ekran yerleşimine göre döndürülmüş göstergelerin oluşturulmasında kullanılabilir.

Özellik Varsayılan Açıklama
RotationAngle 0 Derece SLIDER'ın yönlendirilmesini belirler.
BorderColor Black Kenarlık rengini belirler.
BorderStyle None Kenarlık görünümünün türünü belirler.
TrackLineColor Silver Kaydırıcı izleme çizgisinin rengini belirler.

Genel Özellikler

Özellik EOS Türkçe Karşılığı Varsayılan Açıklama
UCType Kontrol Tipi SLIDER Kontrolün kullanıcı kontrolü tipini tanımlar.
UpdateInterval Güncelleme Aralığı 1000 ms Kontrolün güncelleme aralığını belirler.
DecimalPoint Ondalık Hane 0 Sayısal değerin ondalık gösterim hassasiyetini belirler.
UCBackColor Kontrol Arka Renk Silver Kontrolün arka plan rengini belirler.
UCForeColor Kontrol Yazı Rengi Black Kontrolün temel yazı rengini belirler.
UCFont Kontrol Yazı Tipi Tahoma, 8 pt Kontrolün yazı tipini belirler.

SLIDER ve Aralık Ayarları

Özellik EOS Türkçe Karşılığı Varsayılan Açıklama
SliderType Kaydırıcı Tipi Mactrackbar Kontrolün dört farklı SLIDER tipinden hangisini kullanacağını belirler.
TrackLineColor Parça Çizgisi Rengi Silver Kaydırma/izleme çizgisinin rengini belirler.
RotationAngle Dönüş Açısı 0 Derece Kontrolün yönlendirilmesini belirler.
MinValue Min Değer 0 Seçilebilecek alt değeri belirler.
MaxValue Maks Değer 10 Seçilebilecek üst değeri belirler.
TrackerColor İzleyici Rengi DeepSkyBlue Hareketli izleyicinin rengini belirler.
TrackerSize İzleyici Boyutu 16 × 8 İzleyicinin genişlik ve yüksekliğini belirler.
TrackerShape İzleyici Şekli Ellipse İzleyicinin geometrik biçimini belirler.

Tik ve Metin Tik Ayarları

Özellik EOS Türkçe Karşılığı Varsayılan Açıklama
TickStyle Tik Stili Bottomright Tiklerin kontrol üzerindeki konumunu belirler.
TickColor Tik Rengi Black Tik çizgilerinin rengini belirler.
TickFrequency Tik Sıklığı 1 Aralık üzerindeki tiklerin sıklığını belirler.
TickHeight Tik Yüksekliği 4 Tik çizgisinin yüksekliğini belirler.
TickItems Tik Öğeleri VALUE_POINT_COLLECTION[] Özel değer/metin noktalarının koleksiyonudur.
TextTickStyle Metin Tik Stili Bottomright Tik metinlerinin konumunu belirler.
TextTickColor Metin Tik Rengi Black Tik metinlerinin rengini belirler.

VALUE_POINT_COLLECTION: Her öğe ItemValue ile sayısal konumu ve ItemText ile gösterilecek metni tanımlar. Örneğin belirli bir değeri “Açık”, “Kapalı”, “Düşük”, “Orta” veya “Yüksek” gibi anlamlı bir metinle eşleştirmek için kullanılabilir.

İşaretleyici Ayarları

Özellik EOS Türkçe Karşılığı Varsayılan Açıklama
MarkersStyle İşaretçi Stili Circle İşaretleyicinin biçimini belirler.
MarkersBevelStyle İşaretçiler Eğim Stili Sunken İşaretleyicinin gömülü/yükseltilmiş görünümünü belirler.
MarkersColor İşaretleyici Rengi DeepSkyBlue İşaretleyicinin rengini belirler.
MarkersSize İşaretçi Boyutu 4 İşaretleyicinin boyutunu belirler.

Seçenekler Kümesi — SLIDER Tipleri

SLSliderTur

Teknik Değer Açıklama
Mactrackbar Mac Seçim Çubuğu
Switchrocker3way 3 Seçimli Geçişli Rocker
Slider Kaydırıcı
Switchslider Seçimli Kaydırıcı

SLKenarSekli

Teknik Değer Açıklama
None Yok
Dashed Çizgili
Dotted Noktalı
Inset Eklenmiş
Outset Başlatılmış
Solid Katı
Adjust Ayarlanmış
Bump Tümsek
Etched Kazınmış
Flat Düz
Raised Yükseltilmiş
Raisedinner Yükseltilmiş İç
Raisedouter Yükseltilmiş Dış
Sunken Batırılmış
Roundedsides Yuvarlak Kenarlar
Sunkeninner Batırılmış İç
Sunkenouter Batırılmış Dış

GNAciBilgisi

Teknik Değer Açıklama
Zerodegrees 0 Derece
Ninthydegrees 90 Derece
HundredEightydegrees 180 Derece
Twohundredseventhydegrees 270 Derece

SLIgneTuru

Teknik Değer Açıklama
Ellipse Elips
Rectangle Dikdörtgen
Bar Çizgi
Barindicator Çubuk Göstergesi
Barindicatorlight Işıklı Çubuk Göstergesi
Pointer İşaretçi

MCKonum

Teknik Değer Açıklama
None Yok
Topleft Üst Sol
Bottomright Alt Sağ
Both Her İkisi de

SLLedTuru

Teknik Değer Açıklama
Circle Daire
Square Kare
Line Çizgi
None Yok

SLGorunum

Teknik Değer Açıklama
Sunken Batırılmış
Raised Yükseltilmiş
None Yok

GNYetkiSeviyesi

Teknik Değer Açıklama
None Yetki Yok
Monitor İzleme
Operation İşletme
Engineering Mühendislik
Superuser Süper Kullanıcı

SCADA Kullanım Senaryoları

Motor Hız Set Değeri

0–100 % veya mühendislik birimindeki bir aralıkta motor hız referansının seçilmesi. Operatörün hızlı ayar yapması için sürekli kaydırma tipi kullanılabilir.

Vana Açıklığı

0–100 % vana açıklığının operatör tarafından ayarlanması. Değer aralığı ve kontrolcü tarafındaki pozisyon limitleri birlikte ele alınmalıdır.

Üç Kademeli Çalışma

Low / Medium / High gibi üç tanımlı çalışma seviyesinin seçilmesi. Bu kullanımda Switchrocker3way görsel olarak anlamlıdır.

Proses Set Değeri

Sıcaklık, basınç, debi veya benzeri bir analog set değerinin hızlı ayarlanması. Kesin değer girişi gerekiyorsa sayısal giriş kontrolüyle birlikte tasarlanabilir.


Teknik ve Kullanım Notları

  • SLIDER bir görüntüleme kontrolü gibi tasarlanmamalıdır: temel farkı, operatör girişini ve yazma işlemini desteklemesidir.
  • MinValue / MaxValue değerleri prosesin gerçek güvenlik sınırlarıyla karıştırılmamalıdır.
  • AuthorizationLevel mutlaka kullanım amacına göre belirlenmelidir.
  • Kontrolcü tarafında bağımsız limit, interlock ve güvenli durum kontrolleri bulunmalıdır.
  • Çok hızlı ve sürekli yazma gerektiren proseslerde, yazma davranışının haberleşme ve kontrolcü yüküne etkisi ayrıca değerlendirilmelidir.
  • RotationAngle ile dikey/yatay kullanım tasarlanabilir; ancak yön bilgisi operatörün değeri doğru yorumlayacağı şekilde açıkça sunulmalıdır.
  • Kaynak kodda veri bağlantısını gösteren özel bir property bulunmadığı için tag/etiket bağlantı mekanizması burada varsayılmamıştır.

Özet

SLIDER; analog veya kademeli proses değerlerini operatörün görsel bir kaydırıcı üzerinden seçmesine ve bu seçimin kontrolcüye yazılmasına yönelik bir kullanıcı kontrolüdür. Mactrackbar, Switchrocker3way, Slider ve Switchslider olmak üzere dört farklı tipi bulunur. İzleyici, tik, işaretleyici, kenarlık ve döndürme ayarları ile görünümü ayrıntılı biçimde yapılandırılabilir.

Kontrolcüye yazma özelliği nedeniyle SLIDER'ın tasarımında yalnızca görsel görünüm değil, yetkilendirme, değer aralığı ve kontrolcü tarafındaki güvenlik/limit mantığı birlikte düşünülmelidir.

← Önceki İçeriğe Dön