MAESTROrecsim MULTIMODBUS Gateway Nedir?

Endüstriyel tesislerde ölçüm cihazları, enerji analizörleri, sayaçlar, PLC'ler, recorder'lar ve diğer otomasyon ekipmanları çoğu zaman farklı MODBUS kaynakları olarak çalışır. Üst sistemin her cihazla ayrı ayrı haberleşmesi; bağlantı, adresleme ve veri yönetimini karmaşıklaştırabilir.

MAESTROrecsim MULTIMODBUS Gateway, tanımlanan MODBUS kaynaklarından seçilen verileri okuyup bunları tek bir MODBUS yayın noktası altında toplar. Böylece üst sistem, çok sayıda cihaza ayrı ayrı bağlanmak yerine gateway'in yayınladığı ortak veri alanından okuma yapabilir.

Temel yaklaşım: Çok sayıda MODBUS cihazı / kaynak → MAESTROrecsim MULTIMODBUS Gateway → Tek MODBUS yayın noktası → SCADA / HMI / Veri Toplama Sistemi

Gateway, kaynak cihazların kendi MODBUS adreslerini ve okuma tanımlarını kullanırken, üst sisteme sunulan verilerin tek bir erişim noktasında düzenlenmesini sağlar. Kaynak cihazların adresleri ile gateway'in yayın adresleri birbirinden farklı iki yapılandırma katmanıdır; bu ayrım devreye alma sırasında dikkate alınmalıdır.

Çalışma Prensibi ve Ana Ekran

Programda toplam 192 veri tanımlanabilir. Ana izleme ekranı, bu verilerin 24 tanesini aynı anda canlı olarak gösterir. Ekranın alt bölümündeki 1–8 numaralı sayfa seçimlerine tıklanarak ilgili 24 verilik gruba geçilir.

Sayfa ve veri kapasitesi:

  • Sayfa 1 → Veri 1–24
  • Sayfa 2 → Veri 25–48
  • Sayfa 3 → Veri 49–72
  • Sayfa 4 → Veri 73–96
  • Sayfa 5 → Veri 97–120
  • Sayfa 6 → Veri 121–144
  • Sayfa 7 → Veri 145–168
  • Sayfa 8 → Veri 169–192

Her sayfada yalnızca o gruba ait 24 veri görüntülenir; gösterilen değerler kaynaklardan okundukça canlı olarak güncellenir.

Alt bölümde bulunan kırmızı nokta butonu otomatik sayfa değiştirme işlevini başlatır. Etkinleştirildiğinde ekran sekiz sayfa arasında sırayla dolaşır ve her sayfanın 24 verilik canlı listesini gösterir. Bu özellik, operatörün sayfaları elle değiştirmeden 192 verinin tamamını sırayla gözlemlemesine yardımcı olur.

MODBUS Kaynaklarının ve Verilerin Tanımlanması

Gateway'in çalışması için önce verilerin okunacağı uç cihazlar/kaynaklar, ardından bu kaynaklardan alınacak veri noktaları tanımlanır. Her veri için anlaşılır bir ad, uygun okuma modu ve kaynağı/adresi tarif eden değer belirteci girilir. Veri adı, ana ekranda izleme ve üst sistemde anlamlandırma sırasında kullanılacak açıklayıcı etikettir.

MODBUS cihazlarının tanımlanması

Kaynak cihaz tanımında kullanılan alanlar, cihazın haberleşme ve adresleme özelliklerine göre doldurulmalıdır:

Alan Açıklama Kontrol / Not
Cihaz IP No TCP/IP üzerinden erişilen MODBUS cihazının IP adresi. IP erişimini, alt ağ ayarlarını ve ağ yönlendirmesini doğrulayın.
Haberleşme portu Uzak cihazın MODBUS TCP bağlantısını kabul ettiği TCP portu. Üretici dokümanında ve cihaz yapılandırmasında belirtilen portu kullanın; kaynak cihaz için 502 portunu varsaymayın.
Cihaz türü Verinin yorumlanmasını etkileyen tür veya format seçimi. Veri türünü ve byte sırasını cihaz dokümanıyla eşleştirin.
Cihaz ID MODBUS cihaz adresi / birim kimliği. Özellikle TCP–RTU dönüştürücü veya çoklu cihaz arkasındaki ağ geçitlerinde doğru adresi kontrol edin.
Zaman aşımı Kaynak cihazdan yanıt bekleme süresi. Gerçek iletişim gecikmesini ve cihazın yanıt davranışını dikkate alın.
Sıklık Verinin okunma sıklığı veya okuma çevrimi. Cihazın kapasitesini, yanıt süresini ve ağ yükünü dikkate alın.
Belirteç Okunacak register veya dijital durumun tanımı. Register adresini ve belirteç sözdizimini cihaz dokümanıyla doğrulayın.

Verilerin eklenmesi ve mod seçimi

Uç cihazlar tanımlandıktan sonra her bir veri noktası için ad, mod ve değer belirteci tanımlanır. Değer belirteci, verinin hangi kaynaktan ve hangi adres/kural ile okunacağını belirtir. Kullanılacak mod, kaynağın register alanı ve veri uzunluğuyla uyumlu olmalıdır.

Mod Sunumdaki anlamı Not
mod-h MODBUS TCP üzerinden 32 bit değer; Holding Register. İki register kullanan değerlerde veri biçimini ve register sırasını doğrulayın.
mod-i MODBUS TCP üzerinden 32 bit değer; Input Register. Salt okunur Input Register alanı.
mod-r Seri port MODBUS RTU üzerinden 32 bit değer. Verilen mod açıklamasında LOGGER PREMIUM kapsamında belirtilir.
mod-hs MODBUS TCP üzerinden 16 bit değer; Holding Register. Tek register kullanan değerler.
mod-is MODBUS TCP üzerinden 16 bit değer; Input Register. Tek register kullanan salt okunur değerler.
mod-rs Seri port MODBUS RTU üzerinden 16 bit değer. Verilen mod açıklamasında LOGGER PREMIUM kapsamında belirtilir.

Veri biçimi ve adresleme: MODBUS register adreslerinin gösterim biçimi üretici dokümanına göre değişebilir. 16/32 bit veri uzunluğu, işaretli/işaretsiz yorumlama ve byte/word sırası kaynak cihazın dokümanıyla doğrulanmalıdır. Seri port MODBUS RTU modlarının bu gateway sürümünde kullanılabilirliği, ilgili sürümün teknik kapsamından ayrıca teyit edilmelidir.

Gateway MODBUS Yayını

Programın üst bölümünde, birleştirilen verilerin sunulacağı yayın IP adresi ve yayın portu seçilir. Bu adres ve port, üst sistemin gateway'e bağlanırken kullanacağı MODBUS sunucu erişim noktasıdır.

Varsayılan MODBUS TCP yayın portu: 502

Port seçimi yapılırken bilgisayardaki ağ arayüzü, güvenlik duvarı kuralları ve aynı portu kullanabilecek diğer servisler kontrol edilmelidir. Üst sistemde bağlantı, gateway için seçilen yayın IP adresi ve port numarasıyla tanımlanır.

Gateway'in kaynaklardan okuduğu veriler, tanımlanan yayın veri alanı üzerinden üst sisteme sunulur. Kaynak taraftaki MODBUS cihaz adresleri ile gateway tarafında üst sisteme sunulan MODBUS adreslerini karıştırmamak gerekir; SCADA okuma tanımları gateway'in yayın adres haritasına göre yapılmalıdır.

Ayar Modu: Durdur, Başlat ve Uygula

Kaynak cihaz veya veri tanımlarında değişiklik yapmak için önce programın üst bölümündeki DURDUR butonuna tıklanarak çalışma durumu durdurulmalı ve ayar moduna geçilmelidir. Gerekli düzenlemeler tamamlandıktan sonra BAŞLAT butonuna tıklanır. Son olarak sol taraftaki ana ekranda bulunan UYGULA butonuna basılarak yapılan tanımların uygulanması sağlanır.

  1. Üst bölümdeki DURDUR butonuna tıklayın.
  2. Kaynak cihaz, veri adı, mod ve değer belirteci tanımlarını düzenleyin.
  3. Ayarlar tamamlandığında BAŞLAT butonuna tıklayın.
  4. Sol ana ekrandaki UYGULA butonuna basın.
  5. Ana ekrana dönerek verilerin canlı olarak güncellendiğini kontrol edin.

Önemli: Ayar değişiklikleri sırasında DURDUR / BAŞLAT / UYGULA sırasına uyulmalıdır. Yeni tanımların üst sistemde doğru görünmesi için hem kaynak cihaz iletişimi hem de gateway yayın adresleri kontrol edilmelidir.

SAAT Butonu ve Veri Tanımları

Ana ekranın sol alt köşesinde bulunan SAAT butonuna tıklandığında programın sağ tarafında bir yapılandırma penceresi açılır. Bu pencerede farklı MODBUS adresleri ve bu adreslerden okunacak veriler tanımlanabilir. Tanımlanan her veriye anlamlı bir isim verilebilir; böylece izleme ekranında ham adresler yerine anlaşılır veri adları kullanılır.

Veri adı belirlenirken ölçülen büyüklüğü ve mümkünse mühendislik birimini ifade eden açıklamalar tercih edilmelidir. Örneğin bir enerji analizöründen okunan aktif güç veya bir sayaçtan okunan toplam enerji gibi adlandırmalar, işletme ve arıza takibini kolaylaştırır.

Entegre WEB Server

Program üzerindeki WEB seçeneği işaretlendiğinde yazılıma entegre WEB Server devreye alınabilir. Böylece gateway tarafından yayınlanan veriler ve bu verilerin MODBUS adresleri, web tarayıcısı üzerinden bir tablo halinde canlı olarak görüntülenebilir.

WEB tablosu, devreye alma ve işletme sırasında veri adlarını, güncel değerleri ve bunların MODBUS adreslerini birlikte incelemeye yardımcı olur. Bu ekran, gateway'in veri sunumunu görsel olarak kontrol etmek için kullanılabilir; üst sistemin MODBUS bağlantısının yerine geçen bir protokol değildir.

CONT Seçeneği ve Programın Sürekli Çalışması

CONT seçeneği işaretlendiğinde program kapatıldığında kendisini otomatik olarak yeniden başlatacak şekilde çalışır. Bu seçenek, gateway uygulamasının işletme bilgisayarında sürekli çalışmasının istendiği kurulumlarda kullanılabilir.

İşletme notu: CONT seçeneği, bilgisayarın veya işletim sisteminin kapanması, enerji kesintisi ya da ağ bağlantısının kopması gibi durumların tek başına giderildiği anlamına gelmez. Sürekli çalışma gerektiren uygulamalarda bilgisayarın, ağın ve kaynak cihazların erişilebilirliği ayrıca güvence altına alınmalıdır.

Programı Küçültme ve Yeniden Açma

Program penceresine çift tıklanarak uygulama ekranı küçültülebilir. Program tamamen kapanmaz; Windows'un alt köşesindeki sistem tepsisinde küçük bir ikon olarak çalışmaya devam eder.

Ana ekranı yeniden açmak için sistem tepsisindeki MAESTROrecsim MULTIMODBUS Gateway ikonuna tıklanması yeterlidir. Bu özellik, MODBUS gateway hizmeti çalışmayı sürdürürken uygulama penceresinin masaüstünde yer kaplamamasını sağlar.

Örnek Kullanım Alanları

Birden fazla MODBUS kaynağının tek noktada toplanması gereken farklı endüstriyel uygulamalarda gateway mimarisi yararlı olabilir. Aşağıdaki örnekler, yazılımın belirtilen çoklu kaynak okuma ve tek MODBUS noktasından sunma yaklaşımının kullanılabileceği senaryolardır:

Uygulama Olası kullanım
Enerji izleme sistemleri Farklı panolardaki enerji analizörleri ve elektrik sayaçlarından alınan ölçümlerin tek MODBUS erişim noktasında toplanması.
Su ve atık su tesisleri Pompa istasyonları, debimetreler, seviye ölçerler ve diğer MODBUS cihazlarından gelen verilerin merkezi SCADA sistemine aktarılması.
Üretim hatları Farklı makineler, PLC'ler ve proses cihazlarından okunan seçili değerlerin tek bir üst sistem bağlantısında birleştirilmesi.
HVAC ve bina otomasyonu Chiller, kazan, klima santrali, sayaç ve saha kontrol cihazlarının verilerinin ortak bir MODBUS sunucu noktasında sunulması.
Elektrik üretim tesisleri Yardımcı sistemler, ölçüm cihazları ve farklı ekipmanlardan alınan MODBUS verilerinin merkezi izleme katmanına taşınması.
Mevcut SCADA sistemlerinin genişletilmesi Çok sayıda kaynak cihaz için ayrı bağlantı tanımlamak yerine, SCADA tarafında gateway'in tek MODBUS sunucu olarak kullanılması.
Test ve devreye alma Birden fazla MODBUS cihazından alınan verilerin merkezi bir noktada izlenmesi ve üst sistem bağlantısının kontrol edilmesi.

Önemli mimari not: Gateway kullanımı, kaynak cihazların haberleşme kapasitesini ortadan kaldırmaz. Okuma sıklıkları, zaman aşımı değerleri, cihaz yanıt süreleri ve ağ bant genişliği birlikte değerlendirilmelidir. Çok sayıda cihazın aynı anda ve çok sık sorgulanması kaynaklarda veya ağda yük oluşturabilir.

Önerilen Başlatma ve Kullanım Sırası

  1. Programı çalıştırın ve üst bölümden gateway'in yayın yapacağı IP adresini seçin.
  2. MODBUS yayın portunu belirleyin; özel bir gereksinim yoksa varsayılan 502 portunu kullanın.
  3. Alt sol köşedeki SAAT butonunu kullanarak kaynak cihazları ve okunacak verileri tanımlayın.
  4. Her veri için anlaşılır bir ad, uygun mod ve doğru değer belirtecini girin.
  5. Değişiklik yapmanız gerekiyorsa DURDUR butonuyla ayar moduna geçin.
  6. Düzenlemelerden sonra BAŞLAT butonuna, ardından sol ana ekrandaki UYGULA butonuna tıklayın.
  7. Ana ekranda 1–8 sayfalarını dolaşarak 192 verinin 24'erli gruplar halinde canlı güncellendiğini kontrol edin.
  8. İstenirse kırmızı nokta butonuyla otomatik sayfa geçişini, WEB seçeneğiyle WEB Server'ı etkinleştirin.
  9. Üst SCADA/HMI sisteminde gateway'in yayın IP adresi, portu ve MODBUS veri adreslerini tanımlayın.
  10. İşletme ihtiyacına göre CONT seçeneğini etkinleştirin ve program penceresini çift tıklayarak sistem tepsisine küçültün.

MAESTROrecsim MULTIMODBUS Gateway İndirme

MAESTROrecsim MULTIMODBUS Gateway, birden fazla MODBUS TCP kaynağından okunan verilerin tek bir MODBUS TCP sunucusu üzerinden üst sistemlere aktarılması amacıyla geliştirilmiştir. Farklı cihazlardan ve kontrol sistemlerinden alınan verilerin tek bir MODBUS erişim noktasında birleştirilmesini sağlar.

⬇ MAESTROrecsim MULTIMODBUS İndir

Çalıştırma koşulu: Programın düzgün çalışabilmesi için gerekli ağ erişim izinleri sağlanmalıdır. MODBUS TCP yayınında kullanılacak IP adresi ve port numarası program üzerinden yapılandırılabilir. Varsayılan yayın portu 502'dir.

İlgili dosyalar:

  • MAESTROrecsimMULTIMODBUS.exe — MAESTROrecsim MULTIMODBUS Gateway uygulaması
  • Program ayar dosyaları — Uygulamanın yapılandırma dosyaları
← Önceki İçeriğe Dön