MAESTROrecsim OPC DA Nedir?

Endüstriyel otomasyon sistemlerinde PLC'ler, DCS sistemleri, proses kontrol yazılımları, enerji yönetim uygulamaları ve farklı üreticilerin otomasyon platformları gerçek zamanlı verilerini OPC DA sunucuları üzerinden diğer yazılımlara açabilir. Bununla birlikte, bazı SCADA, HMI, kayıt cihazı veya veri toplama sistemleri doğrudan OPC DA istemcisi olarak çalışmayabilir; yalnızca MODBUS TCP gibi farklı bir haberleşme arayüzünü destekleyebilir.

MAESTROrecsim OPC DA, OPC DA sunucusuna istemci olarak bağlanır, sunucuda tanımlı tag yapısını tarayarak kullanıcının seçtiği tag değerlerini alır ve bunları MODBUS TCP Holding Register alanında yayınlar. Böylece OPC DA üzerinden erişilebilen proses verileri, MODBUS TCP istemcisi olan bir üst sistem tarafından okunabilir.

Temel yaklaşım: OPC DA Server / Tag'ler → MAESTROrecsimOPC → MODBUS TCP Holding Register → SCADA / HMI / PLC / Veri Toplama Sistemi

Bu yapı, mevcut OPC DA altyapısını değiştirmeden veya kaynak uygulamaya yeni bir haberleşme sürücüsü eklemeden, seçilen verilerin MODBUS TCP arayüzü üzerinden kullanılmasına yardımcı olur. Gateway, OPC DA tarafındaki tag seçimi ile MODBUS tarafındaki register adreslemesini birbirinden ayrı iki yapılandırma katmanı olarak ele alır.

Çalışma Prensibi ve Ana Ekran

Programda toplam 192 veri tanımlanabilir. Ana izleme ekranı bu verilerin 24 tanesini aynı anda canlı olarak gösterir. Ekranın alt bölümündeki 1–8 numaralı sayfa seçimlerine tıklanarak ilgili 24 verilik gruba geçilir.

Sayfa ve veri kapasitesi:

  • Sayfa 1 → Veri 1–24
  • Sayfa 2 → Veri 25–48
  • Sayfa 3 → Veri 49–72
  • Sayfa 4 → Veri 73–96
  • Sayfa 5 → Veri 97–120
  • Sayfa 6 → Veri 121–144
  • Sayfa 7 → Veri 145–168
  • Sayfa 8 → Veri 169–192

Her sayfada ilgili gruba ait 24 veri görüntülenir. OPC DA sunucusundan okunan değerler, programın canlı izleme ekranında güncellenir.

Alt bölümde bulunan kırmızı nokta butonu otomatik sayfa değiştirme işlevini başlatır. Etkinleştirildiğinde ekran sekiz sayfa arasında sırayla dolaşır ve her sayfanın 24 verilik canlı listesini gösterir. Bu özellik, operatörün sayfaları elle değiştirmeden 192 verinin tamamını sırayla gözlemlemesine yardımcı olur.

OPC DA Sunucularının Keşfedilmesi ve Tag Seçimi

Ana ekranın sol alt köşesindeki butonuna tıklandığında programın sağ tarafında OPC DA yapılandırma penceresi açılır. Bu pencerede OPC Server ID ve sunucunun bulunduğu bilgisayarın IP adresi girilerek ilgili bilgisayardaki OPC DA sunucuları keşfedilebilir.

Keşfedilen OPC DA sunucularından biri seçildiğinde, sunucuda tanımlı tag'ler ağaç yapısı halinde görüntülenir. Kullanıcı bu ağaç üzerinden gerekli tag'leri seçerek programın 192 verilik MODBUS listesine ekleyebilir. Böylece OPC sunucusundaki geniş tag alanı içinden yalnızca üst sisteme aktarılması gereken veriler seçilebilir.

  1. Programın sağ tarafındaki OPC yapılandırma penceresini açmak için butonuna tıklayın.
  2. OPC DA sunucusunun bulunduğu bilgisayarın IP adresini girin.
  3. İlgili OPC Server ID bilgisini girerek sunucuları keşfedin.
  4. Keşfedilen OPC DA sunucusunu seçin.
  5. Sunucunun tag ağacından aktarılacak tag'leri seçin.
  6. Seçilen tag'lerin 192 verilik MODBUS listesine doğru sırayla eklendiğini kontrol edin.

OPC DA tag yapısı: OPC DA sunucuları proses değişkenlerini çoğunlukla hiyerarşik bir adres alanı içinde sunar. Ağaç görünümü, klasör ve tag grupları arasında gezinerek doğru proses değişkeninin seçilmesini kolaylaştırır. OPC DA standardı gerçek zamanlı veri erişimini tanımlar; veri erişimi kapsamında değer, kalite ve zaman bilgisi gibi alanlar bulunabilir.

MODBUS TCP Yayını ve Veri Formatı

Programın üst bölümünde MODBUS verilerinin sunulacağı yayın IP adresi ve yayın portu seçilir. Bu adres ve port, SCADA, HMI, PLC veya diğer MODBUS TCP istemcilerinin gateway'e bağlanırken kullanacağı erişim noktasıdır. MODBUS TCP için varsayılan port 502'dir.

Veri yayın biçimi:

  • Her veri → 4 byte (32 bit)
  • Her veri → 2 adet 16 bit MODBUS Holding Register
  • 192 veri → Toplam 384 adet 16 bit register kapasitesi

Her bir 32 bit değer, iki MODBUS Holding Register kullanılarak sunulur. Üst sistemde ilgili verinin doğru yorumlanabilmesi için iki register'ın birlikte okunması ve kullanılan cihaz/sürücü tarafındaki 32 bit veri yorumlama ile byte/word sırasının uyumlu olması gerekir.

MODBUS register'ları 16 bitlik veri alanlarıdır. Bu nedenle 32 bitlik tek bir proses değeri iki register üzerinde taşınır. Üst sistemde yapılacak MODBUS okuma tanımları, gateway'in veri sıralamasına ve iki register'lık veri yapısına göre düzenlenmelidir.

Adresleme notu: MODBUS istemcilerinde adreslerin sıfır tabanlı veya bir tabanlı gösterilmesi kullanılan yazılıma göre değişebilir. Register başlangıç adresleri ve 32 bit değerlerin register/word sırası, devreye alma sırasında gateway ve üst sistem tarafında karşılıklı doğrulanmalıdır.

Program Ayarları

Programın sol tarafındaki ayarlar bölümünden OPC bağlantısı, veri gösterimi ve çalışma davranışıyla ilgili seçenekler yapılandırılabilir. Yapılan ayar değişiklikleri butonuyla kaydedilir. Ayarların ana uygulamaya aktarılması için sağ taraftaki ana ekranda bulunan butonuna da tıklanmalıdır.

Ayar İşlevi
Süreklilik Program kapatıldığında uygulamanın kendisini otomatik olarak yeniden açmasını sağlar.
WEB Aktif Programa entegre WEB Server'ı etkinleştirir. Yayınlanan veriler ve MODBUS adresleri web tablosunda canlı olarak izlenebilir.
Nokta Aktif Ondalık ayıracı olarak nokta (.) kullanır. Seçili değilse virgül (,) kullanılır.
Periyodik Bağlantı Yenileme OPC DA sunucusu bağlantısının belirlenen aralıklarla yeniden kurulmasını/yenilenmesini sağlar.
OPC Yenileme Aralığı Periyodik OPC bağlantı yenileme işlemi için kullanılacak zaman aralığını belirler.
Ondalık Hane Basamak Sayısı Verilerin görüntülenmesinde kullanılacak ondalık basamak sayısını belirler.

Ayarların kaydedilmesi ve uygulanması:

  1. Gerekli seçenekleri ve sayısal ayarları düzenleyin.
  2. Yapılandırmayı kaydetmek için butonuna tıklayın.
  3. Sağ taraftaki ana ekranda butonuna tıklayın.
  4. OPC bağlantısını ve canlı veri değerlerini kontrol edin.

Veri Listesini Temizleme ve Uygulama

OPC DA sunucusundan seçilen tag'ler programın 192 verilik MODBUS listesine aktarılır. Mevcut listenin tamamen boşaltılması gerektiğinde butonu kullanılır. Bu işlem 192 verilik listeyi sıfırlar; yeniden veri aktarımı için OPC tag'lerinin tekrar seçilmesi gerekir.

Dikkat: TEMİZLE butonu mevcut 192 verilik tanım listesini sıfırlar. İşlemden önce korunması gereken tag seçimlerinin ve yapılandırmanın kaydedildiğinden emin olun. Liste veya ayar değişikliklerinden sonra sağ taraftaki ana ekranda bulunan butonuna tıklanmalıdır.

Entegre WEB Server

Ayarlar bölümündeki seçeneği işaretlendiğinde programa entegre WEB Server çalıştırılabilir. Böylece gateway tarafından MODBUS TCP üzerinden yayınlanan veriler ve bu verilerin MODBUS adresleri, web tarayıcısı üzerinden tablo halinde canlı olarak görüntülenebilir.

WEB tablosu, devreye alma ve işletme sırasında OPC DA tag'lerinden okunan değerleri ve bunların MODBUS adreslerini kontrol etmeye yardımcı olur. Bu ekran izleme ve doğrulama amacı taşır; MODBUS TCP bağlantısının yerine geçen ayrı bir veri aktarım protokolü değildir.

Program Sürekliliği ve Periyodik Bağlantı Yenileme

seçeneği etkinleştirildiğinde program kapatıldığında kendisini otomatik olarak yeniden açacak şekilde çalışır. Bu seçenek, gateway uygulamasının işletme bilgisayarında sürekli çalışmasının istendiği kurulumlarda kullanılabilir.

seçeneği ise OPC DA sunucusu bağlantısının belirlenen aralıklarla yenilenmesini sağlar. Yenileme süresi, ayarlar bölümündeki OPC Yenileme Aralığı alanından belirlenir. Bu özellik, uzun süreli işletimde OPC bağlantısının belirli aralıklarla yeniden kurulmasının istendiği senaryolarda kullanılabilir.

İşletme notu: Otomatik program yeniden başlatma veya OPC bağlantısını periyodik yenileme seçenekleri, bilgisayarın kapanması, enerji kesintisi, ağ arızası ya da OPC sunucusunun devre dışı kalması gibi durumları tek başına ortadan kaldırmaz. Sürekli çalışma gerektiren uygulamalarda bilgisayar, ağ, OPC DA sunucusu ve DCOM yapılandırması birlikte değerlendirilmelidir.

OPC DA Bağlantısı İçin Ağ ve Güvenlik Gereksinimleri

OPC DA, OPC Classic ailesinin bir parçasıdır ve Microsoft COM/DCOM teknolojisini kullanır. OPC DA sunucusu ile gateway aynı bilgisayarda çalışıyorsa bağlantı yerel COM üzerinden kurulabilir. Farklı bilgisayarlarda çalışmaları durumunda ise Windows ağ erişimi, DCOM izinleri, kullanıcı hesapları ve güvenlik duvarı kuralları doğru yapılandırılmalıdır.

Uzak bilgisayardaki OPC sunucularının keşfedilmesinde OPCEnum hizmeti kullanılabilir. Bu nedenle sunucu keşfi ve bağlantı sorunlarında hedef bilgisayardaki OPCEnum hizmetinin durumu, OPC Server ID/ProgID bilgisi ve DCOM erişim izinleri kontrol edilmelidir.

Önemli: Uzak OPC DA bağlantılarında DCOM/RPC iletişimi için TCP 135 ve sistem tarafından dinamik olarak belirlenen RPC portları devreye girebilir. Güvenlik duvarı ve ağ kuralları yalnızca gerekli istemci ve sunuculara izin verecek şekilde, kurumun bilgi güvenliği politikalarına uygun olarak düzenlenmelidir. DCOM ayarları işletim sistemi ve OPC sunucusu üreticisine göre farklılık gösterebilir.

Örnek Kullanım Alanları

OPC DA verilerinin MODBUS TCP üzerinden sunulması, mevcut OPC altyapısındaki proses bilgilerinin MODBUS TCP istemcisi olarak çalışan farklı sistemlere aktarılmasını sağlar. Özellikle OPC DA sunucusuna erişilebildiği, ancak üst sistemin MODBUS TCP ile haberleştiği mimarilerde bu gateway yaklaşımı yararlı olabilir.

Uygulama Olası Kullanım
Eski nesil SCADA sistemlerinin entegrasyonu OPC DA sunucusundan alınan proses değerlerinin yalnızca MODBUS TCP istemcisi destekleyen eski SCADA/HMI sistemlerine aktarılması.
PLC ve kontrol sistemleri arasında veri paylaşımı OPC DA üzerinden sunulan seçili değişkenlerin MODBUS TCP istemcisi bulunan PLC veya kontrol sistemleri tarafından okunabilir hale getirilmesi.
Enerji izleme ve yönetimi Enerji yönetim yazılımlarının veya analizör sistemlerinin OPC DA tag'lerinde bulunan güç, enerji ve durum bilgilerinin MODBUS TCP üzerinden alınması.
Üretim ve proses izleme DCS, PLC veya proses kontrol yazılımında OPC DA ile sunulan sıcaklık, basınç, debi, seviye ve üretim değerlerinin başka bir sisteme aktarılması.
HVAC ve bina otomasyonu OPC DA sunucusunda bir araya getirilen kazan, chiller, klima santrali ve bina kontrol verilerinin MODBUS TCP tabanlı izleme sistemlerine sunulması.
Uzaktan izleme ve veri toplama OPC DA altyapısındaki seçilmiş proses değerlerinin MODBUS TCP destekleyen uzak izleme veya veri toplama uygulamalarına aktarılması.
Mevcut otomasyon yatırımlarının korunması OPC DA sunucusu üzerinden erişilebilen mevcut verileri yeniden kaynaklandırmadan, MODBUS TCP arayüzü bekleyen yeni sistemlere sunmak.
Test, devreye alma ve sistemler arası bağlantı OPC DA tag'lerinin MODBUS TCP register alanına aktarılmasını sağlayarak üst sistem bağlantısının ve veri eşlemesinin kontrol edilmesi.

Mimari not: MAESTROrecsimOPC, OPC DA sunucusundan seçilen tag değerlerini MODBUS TCP Holding Register alanında sunar. Bu nedenle OPC DA sunucusuna erişim ve MODBUS TCP istemcisinin gateway'e erişimi iki ayrı haberleşme yoludur. Her iki taraftaki ağ erişimi, güvenlik kuralları, veri güncelleme davranışı ve register eşlemesi ayrı ayrı doğrulanmalıdır.

Önerilen Başlatma ve Kullanım Sırası

  1. OPC DA sunucusunun çalıştığı bilgisayarın ağ erişimini ve gerekli DCOM izinlerini kontrol edin.
  2. Programı çalıştırın ve MODBUS yayınında kullanılacak IP adresini seçin.
  3. MODBUS TCP yayın portunu belirleyin; özel bir gereksinim yoksa varsayılan 502 portunu kullanın.
  4. Alt sol köşedeki butonuna tıklayarak OPC yapılandırma penceresini açın.
  5. OPC DA sunucusunun IP adresini ve OPC Server ID bilgisini girerek sunucuları keşfedin.
  6. Keşfedilen OPC DA sunucusunu seçin ve ağaç yapısındaki tag'lerden aktarılacak olanları belirleyin.
  7. 192 verilik listenin doğru tag'lerle doldurulduğunu kontrol edin.
  8. Gerekli seçenekleri yapılandırın; OPC yenileme aralığını ve ondalık hane basamak sayısını belirleyin.
  9. Ayarları butonuyla kaydedin ve sağ ana ekrandaki butonuna tıklayın.
  10. Ana ekranda 1–8 sayfalarını dolaşarak verilerin 24'erli gruplar halinde canlı güncellendiğini kontrol edin.
  11. Üst SCADA/HMI sisteminde gateway'in yayın IP adresini, portunu ve her veri için iki Holding Register kullanıldığını dikkate alarak okuma tanımlarını yapın.
  12. İhtiyaca göre , ve seçeneklerini etkinleştirin.

MAESTROrecsim OPC DA Gateway İndirme

MAESTROrecsimOPC, OPC DA sunucularından seçilen proses verilerinin okunarak tek bir MODBUS TCP sunucusu üzerinden üst sistemlere aktarılması amacıyla geliştirilmiştir. OPC DA tag değerlerini MODBUS TCP Holding Register alanında yayınlayarak SCADA, HMI, PLC ve veri toplama sistemlerinin bu verilere MODBUS TCP üzerinden erişmesini sağlar.

⬇ MAESTROrecsimOPC İndir

Çalıştırma koşulu: Programın düzgün çalışabilmesi için OPC DA sunucusuna erişim sağlanmalıdır. Uzak bilgisayardaki OPC DA sunucularına bağlantı için gerekli ağ erişimi, DCOM izinleri ve güvenlik duvarı kuralları yapılandırılmalıdır. MODBUS TCP yayınında kullanılacak IP adresi ve port numarası program üzerinden belirlenebilir. Varsayılan yayın portu 502'dir.

İlgili dosyalar:

  • MAESTROrecsim.exe — MAESTROrecsimOPC Gateway uygulaması
  • Program ayar dosyaları — Uygulamanın yapılandırma dosyaları
← Önceki İçeriğe Dön